واکنش متناقض بازار / سقوط ۸ درصدی قیمت نفت در بحبوحه انسداد کامل تنگه هرمز

در حالی که توقف موقت تنش‌ها میان آمریکا و ایران بهانه‌ای برای ریزش قیمت‌ها شده است، تحلیلگران هشدار می‌دهند که با ته کشیدن ذخایر راهبردی و انسداد همزمان ۲ شاهراه دریایی، بازار نفت روی یک بمب ساعتی نشسته است.

بازار جهانی نفت بار دیگر شاهد واکنشی آشنا و متناقض بود. توقف موقت درگیری‌ها میان ایالات متحده و ایران در تعطیلات آخر هفته و اخبار مبنی بر تعویق برنامه‌های دولت ترامپ برای تشدید جنگ، امید به از سرگیری دیپلماسی را در دل معامله‌گران زنده کرد. این خوش‌بینی باعث شد تا قیمت نفت روز دوشنبه با یک سقوط ۸ درصدی، بزرگ‌ترین افت ۱ روزه خود از ۲۵ مه را به ثبت برساند و آن هم در شرایطی رخ داد که هیچ چشم‌انداز روشنی برای پایان جنگ وجود ندارد و ایالات متحده فاقد یک راهبرد خروج مشخص است.

تحلیلگران این رفتار بازار را نوعی سوگیری صلح می‌نامند، پدیده‌ای که در آن قیمت‌ها با کوچک‌ترین نشانه مثبتی فرو می‌ریزند.

اما دلیل اصلی مقاومت بازار در برابر جهش قیمت‌ها نه صلح بلکه دستکاری بی‌سابقه در عرضه و تقاضا است. از یک سو چین به عنوان بزرگ‌ترین واردکننده با اتکا به ذخایر عظیم خود، واردات روزانه‌اش را تا ۵ میلیون بشکه کاهش داده است. ناتاشا کانوا، رئیس تحلیل کالای جی‌پی‌مورگان معتقد است که ذخایر پکن به احتمال زیاد تنها برای ۳ تا ۴ ماه دیگر پاسخگو خواهد بود. از سوی دیگر آزادسازی مداوم ذخایر راهبردی توسط کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی به ویژه آمریکا، ضربه‌گیر این شوک تاریخی بوده است تا جایی که افت شدید این ذخایر، دونالد ترامپ را در ماه ژوئن وادار کرد تا نسبت به خطر بروز یک فاجعه اقتصادی هشدار دهد.

با این حال واقعیت در آب‌های خاورمیانه به مراتب تیره‌تر از تابلوی معاملات است. با وجود کاهش تنش‌ها، ایران همچنان کنترل سفت و سختی بر تنگه هرمز اعمال می‌کند. صداوسیمای ایران گزارش داده است که کشتی‌هایی که قصد عبور از مسیرهای غیرقانونی و ناامن را داشتند، تغییر مسیر داده شده‌اند. یوهانس راوبال، تحلیلگر ارشد موسسه کپلر وضعیت تردد در هرمز را نزدیک به توقف کامل توصیف می‌کند و داده‌های ویندوارد نشان می‌دهد روز شنبه حتی ۱ کشتی نیز وارد این تنگه نشده است. علاوه بر این تهدید ایران به اخذ عوارض عبوری از کشتی‌ها، شرکت‌های بیمه را بر آن داشته تا هشدار دهند پرداخت این عوارض به دلیل نقض تحریم‌های آمریکا، بیمه‌نامه‌ها را باطل خواهد کرد.

این بحران اکنون با اعلام محاصره و حمله حوثی‌ها به نفتکش‌های سعودی، به تنگه باب‌المندب در دریای سرخ نیز کشیده شده است. تحلیلگران دویچه‌بانک با اشاره به این تحولات هشدار می‌دهند که خطر اصلی، اختلال همزمان در مسیرهای صادراتی خلیج فارس و دریای سرخ است. اندی لیپو، رئیس موسسه لیپو اویل وضعیت روانی بازار را این‌گونه خلاصه می‌کند که بازار نسبت به بازگشایی هرمز خوش‌بین است اما در عین حال به شدت وحشت دارد که این اتفاق ماه‌ها رخ ندهد. بازار اکنون به هر تیتری و در این مورد به فقدان تیتر جنگی، واکنشی شدید نشان می‌دهد.