افت شدید سفارش نفت عربستان از سوی چین؛ ریسک تنگه هرمز و جنگ تخفیف‌ها، معادلات بازار آسیا را تغییر داد

بر اساس گزارش اویل‌پرایس، پالایشگاه‌های چینی خرید نفت خام قراردادی (Term Crude) از عربستان برای تحویل ماه اوت را به‌طور محسوسی کاهش داده‌اند. برخی پالایشگاه‌ها اساساً هیچ محموله‌ای درخواست نکرده‌اند و تعدادی دیگر نیز هنوز سهمیه‌ای از سوی آرامکو دریافت نکرده‌اند.

علت این وضعیت، ترکیبی از سه عامل اصلی عنوان شده است:

* کاهش تقاضای داخلی چین برای نفت خام.

* رقابت شدید صادرکنندگان خلیج فارس از طریق ارائه تخفیف‌های قیمتی.

* ادامه ریسک‌های حمل‌ونقل ناشی از نااطمینانی در تنگه هرمز.

در حالی که پیش از آغاز جنگ، پالایشگاه‌های چینی به‌طور متوسط ماهانه حدود ۴۰ میلیون بشکه نفت عربستان دریافت می‌کردند، این رقم طی ماه‌های اخیر به حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیون بشکه در ماه کاهش یافته است.

عربستان که در ابتدای بحران، نفت خود را با بالاترین «پریمیوم» (Premium؛ قیمت بالاتر از شاخص مرجع) عرضه کرده بود، اکنون برای حفظ سهم بازار، قیمت نفت شاخص «عرب لایت» را برای بازار آسیا به ۱.۵ دلار پایین‌تر از متوسط شاخص عمان/دبی کاهش داده است.

فروش نفت عربستان با قیمتی پایین‌تر از شاخص مرجع، اقدامی بسیار کم‌سابقه محسوب می‌شود؛ اما حتی این تخفیف نیز از پیشنهادهای برخی دیگر از تولیدکنندگان خلیج فارس کمتر است.

گزارش همچنین اشاره می‌کند که تشدید دوباره تنش‌ها در تنگه هرمز می‌تواند صادرات نفت عربستان از پایانه رأس‌تنوره را نیز با هزینه و ریسک بیشتری مواجه کند.

تحلیل فنی

این گزارش نشان می‌دهد که بازار نفت آسیا صرفاً تحت تأثیر قیمت قرار ندارد و هزینه نهایی تحویل (Delivered Cost) اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است.

در شرایط فعلی، خریداران علاوه بر قیمت نفت، سه متغیر دیگر را نیز همزمان ارزیابی می‌کنند:

* هزینه حمل دریایی (Freight Cost)

* ریسک عبور از مسیرهای پرتنش

* احتمال تأخیر در تحویل محموله

به همین دلیل، نفتی که از مسیرهای امن‌تر و با کرایه حمل کمتر صادر شود، حتی با قیمت پایه بالاتر نیز می‌تواند برای پالایشگاه‌ها اقتصادی‌تر باشد.

کاهش قیمت رسمی فروش عربستان (Official Selling Price یا OSP) نشان می‌دهد که این کشور برای حفظ مشتریان آسیایی ناچار به ورود جدی‌تر به رقابت قیمتی شده است؛ رقابتی که در سال‌های اخیر کمتر مشاهده می‌شد.

تحلیل استراتژیک

این تحول بیانگر تغییر تدریجی رفتار خرید چین است.

در گذشته، امنیت عرضه و روابط بلندمدت نقش اصلی را در قراردادهای نفتی ایفا می‌کرد؛ اما اکنون پالایشگاه‌های چینی انعطاف بیشتری در انتخاب تأمین‌کنندگان نشان می‌دهند و به‌سرعت میان عرضه‌کنندگان مختلف جابه‌جا می‌شوند.

از سوی دیگر، رقابت میان صادرکنندگان خلیج فارس وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که تنها قیمت نفت تعیین‌کننده نیست، بلکه مسیر صادرات، هزینه حمل، قابلیت اطمینان زنجیره تأمین و سرعت تحویل نیز به عوامل رقابتی تبدیل شده‌اند.

اگر نااطمینانی در تنگه هرمز ادامه یابد، احتمال دارد بخشی از تجارت نفت آسیا به سمت تولیدکنندگانی متمایل شود که امکان صادرات از مسیرهای کم‌ریسک‌تر را دارند.

تحلیل سیاسی

این گزارش نشان می‌دهد که حتی بدون اختلال کامل در صادرات نفت، افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند رفتار خریداران را تغییر دهد.

بازار انرژی معمولاً پیش از وقوع اختلال واقعی، ریسک‌های سیاسی را در تصمیمات تجاری خود منعکس می‌کند. کاهش سفارش‌های چین از عربستان نمونه‌ای از این واکنش پیش‌دستانه است؛ به‌گونه‌ای که صرف افزایش احتمال اختلال در مسیرهای دریایی، موجب تغییر الگوی خرید و تشدید رقابت میان صادرکنندگان شده است.

در نتیجه، امنیت مسیرهای صادراتی به اندازه ظرفیت تولید، به یکی از مؤلفه‌های اصلی رقابت در بازار جهانی نفت تبدیل شده است.

جمع‌بندی اجرایی (Executive Insight)

پیام اصلی این گزارش آن است که بازار نفت آسیا وارد مرحله‌ای شده که در آن «مزیت لجستیکی» در کنار «مزیت قیمتی» نقش تعیین‌کننده دارد.

کاهش سفارش‌های نفت عربستان از سوی چین صرفاً ناشی از افت تقاضا نیست، بلکه حاصل هم‌زمان رقابت شدید قیمتی، افزایش هزینه و ریسک حمل‌ونقل و تغییر اولویت‌های خریداران آسیایی است.

در چنین فضایی، صادرکنندگانی که بتوانند نفت را با هزینه حمل کمتر، ریسک عملیاتی پایین‌تر و اطمینان بیشتر به مقصد برسانند، از شانس بالاتری برای حفظ یا افزایش سهم بازار برخوردار خواهند بود؛ حتی اگر ظرفیت تولید آنها با بزرگ‌ترین تولیدکنندگان جهان برابری نکند.