۲۵۰ کیلومتر آلودگی نفتی در سواحل هرمزگان / زنگ خطر برای اکوسیستم خلیج فارس

نفت خبر: ارزیابی‌های اولیه از گسترش آلودگی نفتی در بیش از ۲۵۰ کیلومتر از سواحل هرمزگان، بار دیگر شکنندگی اکوسیستم خلیج فارس در برابر حوادث نفتی را نمایان کرده است. اگرچه هنوز ابعاد دقیق این حادثه و میزان نفت نشت‌کرده به‌صورت رسمی اعلام نشده، اما کارشناسان معتقدند حتی نشت‌های محدود نیز در محیط بسته خلیج فارس می‌تواند پیامدهایی چندساله برای محیط‌زیست و اقتصاد دریامحور ایران به همراه داشته باشد.
به گزارش نفت خبر- بر اساس گزارشی که خبرگزاری فارس منتشر کرده، بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد آلودگی نفتی ناشی از حملات اخیر، بیش از ۲۵۰ کیلومتر از سواحل هرمزگان را تحت تأثیر قرار داده است. این آلودگی در بخش‌هایی از بندرعباس، قشم، جاسک، سیریک، بندرلنگه، لاوان، ابوموسی، تنب بزرگ و برخی دیگر از جزایر خلیج فارس مشاهده شده است. در این گزارش تأکید شده که بخشی از لکه‌های نفتی همچنان روی سطح دریا شناور است و بخش دیگری به سواحل رسیده و عملیات ارزیابی و پاکسازی ادامه دارد.

اما چرا خلیج فارس در برابر آلودگی نفتی آسیب‌پذیر است؟
برخلاف اقیانوس‌های آزاد، خلیج فارس یک پهنه آبی نیمه‌بسته با تبادل محدود آب از طریق تنگه هرمز است. همین ویژگی باعث می‌شود آلاینده‌های نفتی مدت طولانی‌تری در آب باقی بمانند و فرآیند خودپالایی طبیعی با سرعت کمتری انجام شود.
بر اساس گزارش برنامه محیط‌زیست سازمان ملل (UNEP) و سازمان منطقه‌ای حفاظت از محیط‌زیست دریایی (ROPME)، ماندگاری نفت در چنین محیطی می‌تواند موجب تخریب زیستگاه‌های حساس، کاهش کیفیت آب و آسیب گسترده به زنجیره غذایی دریایی شود.

مرجان‌ها و شیلات؛ نخستین قربانیان
آلودگی نفتی تنها به تغییر رنگ آب یا آلودگی سواحل محدود نمی‌شود. لکه‌های نفتی با ایجاد لایه‌ای روی سطح آب، تبادل اکسیژن را کاهش می‌دهند و حیات آبزیان را با تهدید جدی مواجه می‌کنند.
جنگل‌های حرا در سواحل جنوبی ایران، آبسنگ‌های مرجانی اطراف جزایر، زیستگاه لاک‌پشت‌های دریایی، دلفین‌ها و صدها گونه آبزی از جمله نخستین بخش‌هایی هستند که در معرض آسیب قرار می‌گیرند. در صورت نفوذ نفت به رسوبات ساحلی، پاکسازی کامل ممکن است سال‌ها زمان ببرد.
از سوی دیگر، صنعت شیلات نیز می‌تواند با کاهش ذخایر آبزیان، آلودگی صید و افت کیفیت محصولات دریایی با خسارت اقتصادی قابل توجهی روبه‌رو شود.

خسارت اقتصادی فراتر از محیط‌زیست
پیامدهای چنین حادثه‌ای تنها محدود به اکوسیستم نیست. آلودگی سواحل می‌تواند فعالیت بنادر، گردشگری دریایی، آبزی‌پروری و حتی حمل‌ونقل دریایی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
تجربه حوادث مشابه در جهان نشان می‌دهد بخش عمده هزینه‌های نشت نفت، نه صرف جمع‌آوری لکه‌های نفتی، بلکه صرف احیای اکوسیستم، جبران خسارت صنایع محلی و پایش بلندمدت محیط‌زیست می‌شود. در برخی موارد، آثار اقتصادی یک نشت نفتی تا یک دهه پس از وقوع حادثه نیز ادامه یافته است.
اما با وجود انتشار گزارش اولیه، هنوز اطلاعات مهمی از سوی نهادهای مسئول اعلام نشده است، از جمله حجم دقیق نفت نشت‌کرده، منشأ هر یک از لکه‌های نفتی، نوع ماده آلاینده و برآورد نهایی خسارت‌های زیست‌محیطی و اقتصادی.
همچنین مشخص نیست چه میزان از آلودگی با تجهیزات مقابله با نشت نفت مهار شده و چه بخشی همچنان در آب‌های خلیج فارس در حال گسترش است. این اطلاعات برای ارزیابی شدت واقعی حادثه و برنامه‌ریزی عملیات پاکسازی اهمیت اساسی دارد.

ضرورت پایش شفاف و مستمر
کارشناسان معتقدند در کنار عملیات پاکسازی، انتشار منظم داده‌های پایش کیفیت آب، رسوبات، آبزیان و سواحل می‌تواند تصویر دقیق‌تری از روند کنترل آلودگی ارائه دهد. استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، پهپادها و سامانه‌های پایش دریایی نیز از جمله ابزارهایی است که امروز در بسیاری از کشورها برای مدیریت بحران‌های نفتی به کار گرفته می‌شود.
در شرایطی که هنوز ارزیابی نهایی این حادثه منتشر نشده، یک نکته روشن است، هر روز تأخیر در مهار و پاکسازی آلودگی نفتی، می‌تواند دامنه خسارت‌های زیست‌محیطی و اقتصادی را افزایش دهد. از همین رو، سرعت عمل در کنترل لکه‌های نفتی و شفافیت در اطلاع‌رسانی، دو عامل کلیدی برای کاهش آثار این بحران بر اکوسیستم ارزشمند خلیج فارس خواهد بود.