توکیو برای دور زدن تنگه هرمز دست به جیب شد / تصویب لوایح سه‌گانه امنیت انرژی در ژاپن

محمدحسین لطف‌الهی: در پی تشدید خطرهای ژئوپلیتیکی و وابستگی شدید ژاپن به نفت خاورمیانه دولت این کشور با جبران هزینه‌های حمل‌ونقل و ارائه پوشش‌های بیمه‌ای دولتی راه را برای واردات انرژی از مسیرهای جایگزین هموار می‌کند.
کابینه ژاپن روز سه‌شنبه در اقدامی پیشگیرانه برای مقابله با بحران‌های زنجیره تامین، سه لایحه کلیدی را با هدف تقویت امنیت عرضه انرژی به تصویب رساند. ریوسی آکازاوا وزیر صنعت ژاپن با اعلام این خبر تاکید کرد که این تدابیر شامل سازوکارهایی برای جبران هزینه‌های بالاتر واردات نفت خام از مسیرهایی است که گلوگاه‌های راهبردی نظیر تنگه هرمز را دور می‌زنند. دولت قصد دارد این لوایح را در جریان نشست فوق‌العاده کنونی پارلمان ژاپن برای تصویب نهایی ارائه کند.
آکازاوا در یک کنفرانس مطبوعاتی تصریح کرد هدف ما از ارائه این سه لایحه بهبود امنیت عرضه از طریق تنوع‌بخشی به منابع تامین نفت خام و سایر سوخت‌های فسیلی و همچنین کاهش خطرهای مرتبط با آن است.

جزئیات لوایح و حمایت از یارانه مسیرهای جایگزین
بسته تقنینی جدید توکیو شامل اقداماتی برای تنوع‌بخشی به خرید نفت خام و سوخت، ارائه حمایت‌های بیمه‌ای در حوزه حمل‌ونقل دریایی و اصلاح قانون حاکم بر سازمان امنیت فلزات و انرژی ژاپن است.
در بخش لایحه تنوع‌بخشی به منابع تامین این قانون یک برنامه کمک مالی و یارانه ایجاد می‌کند تا هزینه‌های بالاتر حمل‌ونقل را برای واردکنندگانی که نفت خام و سوخت خود را از مسیرهای جایگزین به منظور دور زدن نقاط گلوگاهی مانند تنگه هرمز تامین می‌کنند جبران نماید. بودجه این طرح حمایتی به طور کامل از طریق مشارکت و پرداخت‌های طیف وسیعی از واردکنندگان از جمله پالایشگران نفتی، تاجران و تولیدکنندگان محصولات پتروشیمی تامین خواهد شد.
همچنین بر اساس لایحه بیمه دریایی و به گفته یکی از مقامات وزارت صنعت این لایحه به دولت اجازه می‌دهد در صورتی که بیمه‌گران اتکایی خارجی به دلیل تشدید تنش‌های جغرافیای سیاسی قادر به ارائه پوشش خطر نباشند بخش قابل توجهی از پرداخت‌های بیمه‌ای مربوط به نفتکش‌ها و سایر شناورهای حامل فراورده‌های نفتی و گاز طبیعی مایع را بر عهده بگیرد.
افزون بر این با اصلاحیه اختیارات سازمان امنیت فلزات و انرژی ژاپن این تغییرات حقوقی به این آژانس تحت حمایت دولت اجازه می‌دهد تا به طور مستقیم در زیرساخت‌های مورد نیاز برای تضمین مسیرهای تامین جایگزین از جمله احداث خطوط لوله سرمایه‌گذاری کند.

آسیب‌پذیری توکیو
این تحرکات شتابان ریشه در آسیب‌پذیری ساختاری ژاپن در بخش انرژی دارد. داده‌ها نشان می‌دهد که ژاپن در سال ۲۰۲۵ بالغ بر ۹۴ درصد از نفت خام وارداتی خود را از خاورمیانه تامین کرده است که از این میزان رقم خیره‌کننده ۹۳ درصد از طریق تنگه هرمز عبور کرده است.
در واکنش به این وابستگی خطرناک توکیو در ماه اوت از یک طرح جامع برای تقویت تاب‌آوری در زنجیره تامین انرژی پرده برداشت که انتظار می‌رود اقدامات ویژه آن از جمله گام‌های قانون‌گذاری فعلی تا پایان سال جاری میلادی نهایی و اجرایی شود.
وزیر صنعت ژاپن در پایان با ارائه چشم‌اندازی اطمینان‌بخش از وضعیت کوتاه‌مدت بازار داخلی اعلام کرد که انتظار می‌رود حجم خرید نفت خام این کشور برای ماه اکتبر به حدود ۱۰۰ درصد میانگین تامین ماهانه در سال ۲۰۲۵ برسد که این امر حجم مورد نیاز نفت خام و فراورده‌های پالایشی را برای سومین اقتصاد بزرگ جهان تضمین خواهد کرد.