نقش نفت و گاز در رشد اقتصادی آرژانتین / چگونه آرژانتین نقشه انرژی آمریکای جنوبی را بازنویسی می‌کند؟

محمدحسین لطف‌الهی: آرژانتین، دومین اقتصاد بزرگ آمریکای جنوبی، با تکیه بر نفت و گاز در تلاش برای رشد اقتصادی بالاتر است. بر اساس داده‌های منتشر شده از سوی بوینس آیرس، شکوفایی عظیم تولید نفت و گاز نامتعارف (شیل) در این کشور با شتابی فزاینده رو به گسترش است تا جایی که در اواخر سال ۲۰۲۴، آرژانتین با پشت سر گذاشتن کلمبیا، رسماً به چهارمین تولیدکننده بزرگ نفت در قاره آمریکای جنوبی تبدیل شد.
این جهش درآمدهای نفتی، در تلاقی با اصلاحات اقتصادی ساختارگرا و رادیکال خاویر میلی، رئیس‌جمهور این کشور، به‌منزله یک موهبت نجات‌بخش برای یکی از بی‌ثبات‌ترین و بحران‌زده‌ترین اقتصادهای جهان عمل کرده است. شواهد میدانی و داده‌های کلان نشان می‌دهند که با توسعه پرشتاب میادین شیل، رشد قدرتمندتری نیز در راه است.
رکوردشکنی‌های پیاپی
داده‌های رسمی دولت نشان می‌دهد که در دسامبر ۲۰۲۵، آرژانتین با استخراج ۸۶۱,۳۸۰ بشکه نفت خام در روز، یک رکورد تاریخی جدید را به ثبت رسانده است. این رقم نه‌تنها نشان‌دهنده رشد ۲ درصدی نسبت به ماه قبل از آن است، بلکه جهش چشمگیر ۱۴ درصدی را در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته (YoY) نشان می‌دهد.
برای درک عظمت این دستاورد، کافی است بدانیم این رقم تقریباً دو برابر ۴۹۴,۷۲۱ بشکه‌ای است که یک دهه پیش در همین مقطع زمانی استخراج می‌شد.
تولید گاز طبیعی نیز در یک دهه گذشته مسیر رشد مشابهی را طی کرده است. در دسامبر ۲۰۲۵، تولید گاز به ۴.۶ میلیارد فوت مکعب در روز رسید که ۷.۴ درصد بیشتر از ماه نوامبر و ۵.۷ درصد فراتر از دسامبر سال گذشته بود. اگرچه این رقم هنوز با رکورد تاریخی ۵.۷ میلیارد فوت مکعبی که در ژوئیه ۲۰۲۵ ثبت شد فاصله دارد، اما همچنان نشان‌دهنده پویایی بالای این بخش است.
راز این شکوفایی چشمگیر در تولید هیدروکربن آرژانتین، توسعه سریع منابع شیل (نفت و گاز سنگ‌های رسی) است. بهره‌برداری موفقیت‌آمیز از سازند زمین‌شناسی «وکا موئرتا» با وسعت ۸.۶ میلیون هکتار، موتور محرک این رشد بوده است؛ آن هم دقیقاً در زمانی که تولید از میادین نفتی بالغ و پرهزینه قدیمی آرژانتین با افت مواجه شده است.
رشد سریع تولید هیدروکربن‌های نامتعارف در حالی رخ می‌دهد که پیش‌تر، منتقدان بدبین ادعا می‌کردند فقدان سرمایه‌گذاری، ضعف زیرساخت‌ها و نبود تخصص کافی، مانع از رشد تولید در آرژانتین خواهد شد. داده‌های دولتی خط بطلانی بر این بدبینی‌ها می‌کشد:
نفت شیل: در دسامبر ۲۰۲۵، تولید نفت شیل به رکورد بی‌سابقه ۵۹۳,۴۸۸ بشکه در روز رسید و ۶۹ درصد از کل نفت استخراج‌شده کشور را به خود اختصاص داد. این رقم ۳۱ درصد بیشتر از سال گذشته و چندین هزار برابرِ تولید یک دهه پیش است.
گاز شیل: تولید گاز شیل در همین ماه با ثبت رقم ۳ میلیارد فوت مکعب در روز، رشد ۱۲ درصدی را نسبت به ماه و سال قبل تجربه کرد و ۶۵ درصد از کل تولید گاز طبیعی آرژانتین را تشکیل داد.
تولد یک غول «شیل»
شرکت ملی نفت آرژانتین (YPF) که اکنون رهبری توسعه هیدروکربن‌ها در وکا موئرتا را بر عهده دارد، در مرکز این تحولات قرار دارد. این شرکت که در آوریل ۲۰۱۲ توسط کریستینا فرناندز د کرشنر (رئیس‌جمهور وقت) ملی شد و اکنون ۵۱ درصد سهام آن در اختیار دولت‌های فدرال و ایالتی است، در حال تغییر ماهیت است. YPF قصد دارد تا پایان این دهه، خود را به یک شرکت «متمرکز» در حوزه نفت و گاز نامتعارف تبدیل کند.
عملکرد YPF در دسامبر ۲۰۲۵ خیره‌کننده بود: این شرکت روزانه ۳۸۴,۳۹۷ بشکه نفت استخراج کرد که ۵۵ درصد از کل تولید نفت آرژانتین را شامل می‌شد. نکته کلیدی اینجاست که ۸۶ درصد از این تولید، نفت شیل پمپاژشده از وکا موئرتا بوده است.
YPF برای حفظ این شتاب، یک برنامه سرمایه‌گذاری عظیم ۳۶ میلیارد دلاری را برای بازه سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ تدوین کرده است. این شرکت پیش‌بینی می‌کند که اوج حفاری‌ها در سال ۲۰۲۹ با فعال بودن ۳۲ دکل حفاری رقم بخورد و مجموع تولید هیدروکربن آن به ۱ میلیون بشکه معادل نفت در روز (boe/d) برسد؛ رقمی که تقریباً دو برابر تولید ۵۵۳,۰۰۹ بشکه‌ای دسامبر ۲۰۲۵ است.
هجوم غول‌های نفتی به پاتاگونیا
جذابیت وکا موئرتا به YPF محدود نمی‌شود. انتظار می‌رود کل سرمایه‌گذاری در بخش هیدروکربن آرژانتین در سال ۲۰۲۶ به ۱۱ میلیارد دلار برسد که نشان‌دهنده رشد ۱۷ درصدی نسبت به ۹.۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ است. بیشتر این سرمایه روانه وکا موئرتا خواهد شد؛ سازندی غنی که تخمین زده می‌شود حاوی ۱۶ میلیارد بشکه نفت شیل و ۳۰۸ تریلیون فوت مکعب گاز شیل باشد.
شل (Shell): این غول نفتی ضمن رد شایعات مبنی بر خروج از وکا موئرتا، متعهد شده است که در سال ۲۰۲۶ بالغ بر ۷۰۰ میلیون دلار در این منطقه سرمایه‌گذاری کند.
ژئوپارک (GeoPark): این شرکت مستقل کلمبیایی اخیراً ۵۰ میلیون دلار برای توسعه بلوک‌های جدید در وکا موئرتا (خریداری‌شده از شرکت Pluspetrol) تأمین مالی کرده است.
ورود شرکت‌های اکتشاف و تولید متوسط مانند ژئوپارک، نشان‌دهنده توجیه اقتصادی بالای این میدان است. میانگین «قیمت سربه‌سر» در این منطقه به ۳۶ دلار در هر بشکه کاهش یافته است که آن را حتی برای حفاران کوچک‌تر نیز بسیار جذاب و سودآور می‌کند.
پایان عصر کسری انرژی
توسعه سریع وکا موئرتا نه‌تنها کسری فلج‌کننده انرژی آرژانتین (که در سال ۲۰۱۳ به رکورد فاجعه‌بار ۷ میلیارد دلار رسیده بود) را معکوس کرده، بلکه این کشور بحران‌زده را به یک «صادرکننده خالص انرژی» تبدیل کرده است.