با وجود احیای نسبی جریان صادرات از خلیج فارس هزینه‌های سرسام‌آور تدارکات و بیمه حاشیه سود پالایشگاه‌های آسیایی را به صفر نزدیک کرده است و این وضعیت صادرکنندگان خاورمیانه را برای حفظ مشتریان خود به اعمال تخفیف‌های بی‌سابقه‌ای وادار می‌کند.
محمد حسین لطف‌الهی: با وجود احیای نسبی جریان صادرات از خلیج فارس هزینه‌های سرسام‌آور تدارکات و بیمه حاشیه سود پالایشگاه‌های آسیایی را به صفر نزدیک کرده است و این وضعیت صادرکنندگان خاورمیانه را برای حفظ مشتریان خود به اعمال تخفیف‌های بی‌سابقه‌ای وادار می‌کند.
بر اساس گزارش رویترز، هزینه‌های کشتیرانی که اکنون به رکوردهای تاریخی خود نزدیک شده‌اند در حال از بین بردن حاشیه سود پالایشگاه‌های آسیایی هستند آن هم در شرایطی که بازارهای جهانی سوخت با کمبود شدید عرضه مواجه‌اند. برای ترغیب پالایشگران آسیایی به تداوم خرید صادرکنندگان خاورمیانه به احتمال زیاد ناچار خواهند شد بخش بیشتری از این هزینه‌های گزاف را شخصاً متقبل شوند و این وضعیت درآمدهای حیاتی آن‌ها را پس از ماه‌ها جنگ به شدت تحت فشار قرار می‌دهد.
بحران انرژی اکنون به وضوح از کمبود نفت خام به کمبود سوخت‌های پالایشی تغییر فاز داده است. بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی توان عملیاتی پالایشگاه‌های جهان در سال جاری با ۲.۳ میلیون بشکه کاهش به ۸۱.۷ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. آسیب‌های وارده به بسیاری از پالایشگاه‌ها در طول جنگ هشت‌ماهه خاورمیانه در کنار حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه این تنگنا را تشدید کرده است. در این میان گازوئیل شدیدترین ضربه را متحمل شده و قیمت آن ماه گذشته به بالاترین حد تاریخ رسید.
آسیا که به طور سنتی برای تامین حدود ۶۰ درصد از نفت خود به خاورمیانه وابسته است بار اصلی اختلالات تنگه هرمز را به دوش می‌کشد. در حالی که پس از آغاز جنگ پالایشگران آسیایی با هزینه‌های هنگفت مجبور به تامین نفت جایگزین از فواصل دوری نظیر ایالات متحده و آمریکای جنوبی شده‌اند، پالایشگاه‌های آمریکا و اروپا با فعالیت در سطوح بی‌سابقه حاشیه سودهای رکوردشکنی را در ماه گذشته به ثبت رساندند.
طلوع کاذب احیای صادرات
روی کاغذ بهبود صادرات نفت خاورمیانه در هفته‌های اخیر باید تسکینی برای پالایشگران آسیایی باشد اما در عمل اقتصاد صنعت کشتیرانی این امر را نزدیک به غیرممکن کرده است.
بر اساس داده‌های موسسه کپلر صادرات نفت خام خاورمیانه در ماه سپتامبر به ۱۵.۴ میلیون بشکه در روز یعنی نزدیک به ۹۰ درصد سطوح پیش از جنگ افزایش یافت که بخش عمده آن یعنی ۱۰.۷ میلیون بشکه در روز با نظارت نیروی دریایی آمریکا به طور مستقیم از تنگه هرمز عبور کرد.
واردات نفت خام آسیا نیز در حال بهبود است و پیش‌بینی می‌شود در ماه اکتبر با رسیدن به ۲۳.۵ میلیون بشکه در روز بالاترین سطح خود از ماه فوریه را ثبت کند که حدود ۱۰ میلیون بشکه از این رقم متعلق به خاورمیانه است. با این حال معامله‌گران می‌گویند این بازگشت عرضه به معنای بهبود سودآوری برای پالایشگران آسیایی نبوده و حاشیه سود آن‌ها در برخی موارد در حوالی صفر در نوسان است.
شیطان در جزئیات تحویل نهفته است
در شرایط عادی خوراک نفت خام حدود ۸۰ درصد از هزینه‌های عملیاتی یک پالایشگاه را تشکیل می‌دهد و حمل‌ونقل و بیمه تنها ۳ تا ۷ درصد از قیمت تمام‌شده یک بشکه را در بر می‌گیرد اما امروز این معادله به هم ریخته است. حملات مکرر ایران به نفتکش‌ها در تنگه هرمز نرخ کرایه بار و حق بیمه را به آسمان برده است. الزام به استفاده از تاکتیک‌های پیچیده تدارکاتی و انتقال کشتی به کشتی برای دور زدن خطرات باعث کمبود جهانی نفتکش در دسترس و در نتیجه جهش کرایه‌ها حتی در خارج از خاورمیانه شده است.
برای برخی پالایشگاه‌ها هزینه کشتیرانی و بیمه اکنون تا ۳۰ درصد از هزینه تمام‌شده تحویل نفت خام را می‌بلعد. آسیا به شدت در این زمینه آسیب‌پذیر محسوب می‌شود نه تنها به دلیل وابستگی به نفت خاورمیانه بلکه به این خاطر که جایگزینی این بشکه‌ها با نفت حوزه اقیانوس اطلس نیازمند سفرهای دریایی بسیار طولانی‌تر و در نتیجه پرهزینه‌تر است. به عنوان مثال داده‌های موسسه ال‌اس‌ای‌جی نشان می‌دهد هزینه انتقال یک محموله ۲ میلیون بشکه‌ای از نیجریه به سنگاپور اکنون حدود ۳۲ دلار در هر بشکه است که نزدیک به هشت برابر سطوح پیش از جنگ محسوب می‌شود.
بر اساس محاسبات موسسه های‌لو آنالیتیکس حاشیه سود ناخالص پالایش در آسیا در ماه اکتبر به طور میانگین حدود ۴۰ دلار در هر بشکه بوده است اما با کسر میانگین هزینه حمل‌ونقل یعنی ۳۳ دلار در هر بشکه حاشیه سود خالص پالایشگران به کمی بیش از ۷ دلار سقوط می‌کند. به عبارت دیگر هزینه حمل‌ونقل به تنهایی معادل ۸۲ درصد از حاشیه سود ناخالص آسیایی‌ها را می‌بلعد و این در حالی است که این نسبت برای پالایشگاه‌های ساحل خلیج مکزیک آمریکا و شمال غرب اروپا تنها حدود ۱۶ درصد است.
تاوان مضاعف برای خلیج فارس
پالایشگران آسیایی برای مقابله با این حاشیه‌های سود در حال انقباض، گزینه‌هایی دارند که هیچ‌کدام برای تولیدکنندگان خلیج فارس خبر خوبی به شمار نمی‌رود. آن‌ها می‌توانند نرخ پردازش کلی خود را کاهش دهند و تنها بر تولید پرسودترین سوخت‌ها مانند گازوئیل متمرکز شوند یا به جای واردات محموله‌های گران‌قیمت جایگزین از ذخایر داخلی خود برداشت کنند. هر دو گزینه اشتهای آن‌ها را برای نفت وارداتی کاهش می‌دهد و فشار را به طور مستقیم به صادرکنندگان خلیج فارس بازمی‌گرداند یعنی تولیدکنندگانی که در تلاش‌اند با به حداکثر رساندن صادرات درآمدهای ازدست‌رفته ماه‌های اخیر جنگ را بازسازی کنند.
در نتیجه این شرایط تولیدکنندگان خاورمیانه برای جبران هزینه‌های سرسام‌آور تدارکات خریداران مجبور به کاهش چشمگیر قیمت‌های فروش خود شده‌اند تا جایی که گزارش‌ها از ارائه تخفیف‌های بی‌سابقه‌ای تا ۳۰ دلار در هر بشکه حکایت دارند. اگر این درگیری‌ها طولانی‌تر شود و تولیدکنندگان خلیج فارس برای حفظ قدرت رقابت خود به تقلا بیفتند این رقم می‌تواند حتی از این هم فراتر رود.
با تشدید حملات به نفتکش‌ها در تنگه هرمز در دو هفته اخیر که به بالاترین آمار هفتگی از زمان آغاز درگیری‌ها رسیده است هیچ نشانه‌ای از پایان فشار بر ناوگان کشتیرانی دیده نمی‌شود. اگر هزینه جابه‌جایی هر بشکه نفت همچنان سر به فلک بکشد و مشتریان خواستار تخفیف‌های بزرگ‌تری باشند احیای درآمدهای نفتی تولیدکنندگان خاورمیانه در نهایت سرابی بیش نخواهد بود.
دیدگاه‌ها و نظرات خود را بنویسید
