افزایش قیمت سوخت در چین؛ دولت دوباره اثر جهش نفت جهانی را مهار کرد

منبع: رویترز، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶

منبع رسمی: کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی چین

چین از ۲۵ سپتامبر قیمت خرده‌فروشی بنزین و گازوئیل را افزایش می‌دهد، اما دولت برای دومین بار متوالی دامنه افزایش را به‌طور قابل‌توجهی محدود کرده است.

بر اساس اطلاعیه کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی چین، قیمت استاندارد بنزین باید طبق سازوکار معمول قیمت‌گذاری، ۸۳۰ یوان در هر تن افزایش می‌یافت، اما افزایش واقعی به ۳۹۵ یوان محدود شده است. برای گازوئیل نیز افزایش محاسبه‌شده ۸۰۰ یوان بود، ولی افزایش نهایی ۳۸۵ یوان تعیین شد. (NDRC⁠)

بنابراین دولت تقریباً نیمی از افزایش محاسبه‌شده بر مبنای قیمت جهانی نفت را به مصرف‌کنندگان منتقل کرده است.

پس از این تعدیل، قیمت خرده‌فروشی بنزین در چین حدود ۲۴ درصد و گازوئیل حدود ۲۶ درصد بالاتر از سطح مبنا پیش از آغاز جنگ ایران و آمریکا در ۲۸ فوریه قرار می‌گیرد. (MarketScreener⁠)

این چهارمین بار از آغاز جنگ است که پکن افزایش قیمت سوخت را محدود می‌کند. در ۱۱ سپتامبر نیز افزایش محاسبه‌شده بنزین و گازوئیل به‌ترتیب ۴۳۵ و ۴۲۰ یوان بود، اما افزایش واقعی به ۲۶۰ و ۲۵۰ یوان محدود شد. (Reuters⁠)

▪️ تحلیل فنی

این اقدام نشان می‌دهد سازوکار قیمت‌گذاری چین در شرایط عادی به تغییرات قیمت جهانی نفت متصل است، اما در شرایط جهش شدید قیمت یا شوک ژئوپلیتیکی، دولت می‌تواند افزایش قیمت داخلی را کاهش دهد یا موقتاً محدود کند.

در تعدیل فعلی، فقط حدود ۴۸ درصد افزایش محاسبه‌شده برای بنزین و گازوئیل به بازار داخلی منتقل شده است. بنابراین بخش قابل‌توجهی از شوک قیمت جهانی نفت در داخل چین جذب می‌شود و مستقیماً به مصرف‌کننده منتقل نمی‌گردد.

از دید پالایشی، این سیاست یک موازنه ایجاد می‌کند: از یک سو افزایش قیمت داخلی از رشد شدید تقاضا جلوگیری می‌کند و از سوی دیگر می‌تواند حاشیه سود پالایشگران را در صورت بالا ماندن قیمت خوراک محدود کند.

این مسئله برای چین اهمیت بیشتری دارد، زیرا پژوهش شرکت سینوپک نشان می‌دهد تقاضای نفت چین در سال ۲۰۲۶ ممکن است حدود ۳.۹ درصد کاهش یابد و مصرف بنزین و گازوئیل نیز به‌ترتیب حدود ۸.۷ و ۱۱.۴ درصد کاهش پیدا کند. (Reuters⁠)

▪️ تحلیل استراتژیک

اقدام اخیر را می‌توان بخشی از سیاست چین برای انتقال کنترل‌شده شوک انرژی به اقتصاد دانست.

پکن در واقع اجازه نمی‌دهد افزایش قیمت جهانی نفت به همان نسبت در قیمت سوخت داخلی منعکس شود. این سیاست می‌تواند از انتقال سریع شوک نفتی به هزینه حمل‌ونقل، تولید صنعتی، کالاها و تورم مصرف‌کننده جلوگیری کند.

نکته مهم‌تر، تکرار این سیاست است. محدود کردن افزایش قیمت در سپتامبر، پس از اقدام مشابه در ۱۱ سپتامبر، نشان می‌دهد دولت هنوز شوک بازار جهانی نفت را یک عامل موقتی و قابل مدیریت تلقی نمی‌کند و برای استمرار آن آمادگی دارد.

در عین حال، این سیاست بدون هزینه نیست. هرچه فاصله میان قیمت داخلی و قیمت متناظر با هزینه واقعی خوراک بیشتر شود، فشار اقتصادی بیشتری بر زنجیره پالایش و توزیع ایجاد می‌شود و اهمیت مدیریت عرضه و صادرات فرآورده افزایش پیدا می‌کند.

چین در ماه سپتامبر نیز صادرات فرآورده‌های نفتی را در سطح نسبتاً بالایی حفظ کرده و رویترز برآورد کرده است که صادرات بنزین، گازوئیل و سوخت جت این کشور مجموعاً کمی بیش از ۴ میلیون تن باشد. (Reuters⁠)

▪️ تحلیل اجرایی

پیام اصلی این تصمیم برای بازار جهانی فرآورده‌ها این است که چین فعلاً اجازه نمی‌دهد افزایش قیمت جهانی نفت به‌طور کامل به بازار داخلی منتقل شود.

در کوتاه‌مدت، این سیاست می‌تواند مصرف‌کنندگان و بخش حمل‌ونقل چین را از بخشی از شوک قیمت جهانی مصون نگه دارد، اما هم‌زمان باید تولید، توزیع و موجودی فرآورده‌ها با دقت مدیریت شود.

از منظر بازار آسیا، رفتار چین اهمیت دوگانه دارد: قیمت‌گذاری داخلی پایین‌تر می‌تواند تقاضای داخلی را نسبتاً پایدار نگه دارد، در حالی که سطح صادرات فرآورده‌ها می‌تواند بر توازن عرضه و قیمت بنزین، گازوئیل و سوخت جت در بازار منطقه‌ای اثر بگذارد.

▪️ جمع‌بندی

اقدام ۲۵ سپتامبر چین صرفاً یک افزایش قیمت سوخت نیست؛ بلکه نمونه‌ای از مدیریت مستقیم شوک نفتی در بزرگ‌ترین بازار انرژی آسیاست.

قیمت جهانی نفت افزایش یافته، اما پکن تنها حدود نیمی از افزایش محاسبه‌شده را به مصرف‌کننده منتقل کرده است. تکرار این سیاست، همراه با کاهش ساختاری مصرف بنزین و گازوئیل و مدیریت صادرات فرآورده‌ها، نشان می‌دهد چین در حال تلاش برای حفظ ثبات داخلی انرژی و هم‌زمان مدیریت اثرات شوک ژئوپلیتیکی بر اقتصاد خود است.

نکته کلیدی برای بازار جهانی فرآورده‌ها این است که چین فعلاً میان «قیمت جهانی نفت» و «قیمت داخلی سوخت» یک فاصله سیاست‌گذاری قابل‌توجه ایجاد کرده است.