نارضایتی آمریکایی‌ها از توافق گازوئیلی ترامپ و پوتین / چرخش ناگهانی کاخ سفید و نقض آشکار قانون تحریم‌های روسیه

محمدحسین لطف‌الهی:در فاصله کمتر از یک ماه تا انتخابات میان‌دوره‌ای و در واکنش به بحران سرسام‌آور قیمت سوخت توافق دونالد ترامپ با مسکو برای واردات گازوئیل روسیه موجی از انتقادات دوحزبی در کنگره و خشم اوکراین و اتهام نقض قانون تازه تحریم‌ها را برانگیخته است.
اعلام توافق روز جمعه دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده مبنی بر موافقت روسیه با عرضه سوخت گازوئیل به بازارهای جهانی چرخشی آشکار و غیرمنتظره از تلاش‌های اخیر واشنگتن برای تحت فشار گذاشتن مسکو جهت پایان دادن به جنگ اوکراین از طریق تحریم بخش انرژی به شمار می‌رود. ترامپ مدعی شده است که این گشایش که در فاصله کمتر از یک ماه مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره با محوریت بحران معیشت و هزینه‌های زندگی رونمایی شد به سرعت قیمت‌های بی‌سابقه و رکوردشکن گازوئیل را کاهش خواهد داد. با این حال تحلیلگران، قانون‌گذاران و منتقدان بی‌درنگ تضادهای بنیادین میان این سیاست تازه و تلاش‌های پیشین آمریکا برای مهار فروش نفت روسیه را برجسته کردند.
این تصمیم جنجالی درست سه هفته پس از آن اتخاذ می‌شود که ترامپ قانون تحریم‌های لیندسی گراهام علیه روسیه و ایران سال ۲۰۲۶ را امضا و ابلاغ کرد، قانونی که به رئیس‌جمهور این اختیار را می‌داد تا بر خریداران عمده نفت و گاز روسیه تعرفه‌های سنگین تا سقف ۱۰۰ درصد وضع کند. اسکات لینسیکام نایب رئیس اندیشکده لیبرتارین کیتو در پستی کنایه‌آمیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت کنگره قانونی تصویب کرد که به ترامپ اختیار وضع تعرفه بر خریداران عمده نفت و گاز روسیه می‌دهد و حالا باید پرسید آیا آمریکا می‌خواهد خودش را تحریم کند. در همین حال پیتر هارل پژوهشگر مرکز حقوقی دانشگاه جورج‌تاون تاکید کرد که کاهش محدودیت‌های گازوئیل روسیه نشان داد قانون گراهام در عمل نمی‌تواند دولت ترامپ را به افزایش فشار اقتصادی بر مسکو وادار سازد.
انتقادها به این چرخش راهبردی مرزهای حزبی را درنوردیده است. سناتور دموکرات ریچارد بلومنتال این اقدام را در تضاد مستقیم با هدف کنگره در قانون تحریم‌های دوحزبی توصیف کرد. از سوی دیگر مایکل مک‌کال نماینده جمهوری‌خواه از تگزاس نیز تصریح کرد با تصویب قانون تحریم‌های لیندسی گراهام ما اختیارات و اهرم‌های قابل توجهی علیه چین و روسیه به رئیس‌جمهور دادیم تا جنگ پوتین را از طریق مذاکره به پایان برساند. وی افزود متاسفانه گرچه میل به کاهش قیمت گازوئیل را درک می‌کنم اما نگرانم لغو تحریم‌های نفتی روسیه تنها به تامین مالی ماشین جنگی کرملین کمک کند و به خشونت و ویرانی بیشتر دامن بزند.
این عقب‌نشینی در حالی رخ می‌دهد که ترامپ کمتر از یک سال پیش شرکت‌های نفتی روسیه را به دلیل عدم پایبندی به صلح تحریم کرده بود و پیش‌تر در مجمع عمومی سازمان ملل متحد متحدان ناتو را به شدت به باد انتقاد گرفته بود که چرا در حین جنگ با روسیه از آن نفت و گاز می‌خرند و به تامین مالی جنگ علیه خودشان کمک می‌کنند.
بر اساس جزئیات این توافق که ترامپ پس از گفت‌وگویی بسیار موفقیت‌آمیز با ولادیمیر پوتین در شبکه تروث سوشال اعلام کرد مسکو متعهد شده است بی‌درنگ بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل و در ماه نوامبر ۵۰۰ هزار تن دیگر عرضه کند و به دنبال آن ۱ میلیون تن و بسته به ظرفیت پالایشگاه‌ها تا ۳ میلیون تن دیگر را روانه بازار کند. در پی این اعلام وزارت خزانه‌داری آمریکا تایید کرد که دفتر کنترل دارایی‌های خارجی با دستور ترامپ یک مجوز عمومی موقت شش ماهه تا ۷ آوریل برای ورود گازوئیل روسیه به بازار جهانی صادر کرده است.
در حالی که مسکو و نمایندگان اقتصادی کرملین این همکاری انرژی را به عنوان دستاوردی برای جهان جشن گرفتند ولودیمیر زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین با لحنی تند و آتشین به این تصمیم تاخت و آن را بازی در زمین روسیه دانست. زلنسکی تاکید کرد هرگونه کاهش تحریم‌ها بدون یک توافق مشخص و پایدار برای تنش‌زدایی نشانه‌ای آشکار از ضعف است و اجازه دادن به روسیه برای فروش فراورده‌های نفتی سرمایه‌گذاری در جنگی است که باید پایان یابد نه اینکه طولانی‌تر شود. وی افزود ما روی گفت‌وگویی مقتدرانه از سوی آمریکا با روسیه حساب باز کرده بودیم و انتظار موضعی قوی داشتیم نه ضعیف.
با وجود این واکنش‌ها ترامپ بعدازظهر جمعه پیش از عزیمت به نیویورک به طور علنی از پوتین برای ارسال مقادیر عظیمی نفت قدردانی کرد و گفت جهان به نفت نیاز دارد و آنچه ما نیاز داریم گازوئیل است بنابراین بسیار خوشحالیم که آن را به دست می‌آوریم. با این حال جرمی سیگل استاد برجسته امور مالی در دانشگاه پنسیلوانیا این اقدام را قماری خطرناک خواند و به شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفت به نظر می‌رسد ترامپ با شیطان معامله کرده است و این به هیچ وجه یک راه حل دائمی نیست بلکه تنها یک چسب زخم کوتاه مدت است و لغو تحریم‌های ناشی از تهاجم به اوکراین پیامدی بسیار ناگوار و نامیمون خواهد داشت.