تداوم تعطیلی پالایشگاه‌های غربی به‌رغم شوک جنگ / ظرفیت پالایشی اروپا یک‌پنجم آب می‌رود

با وجود سودهای بی‌سابقه ناشی از بحران انرژی جنگ ایران و فشار دولت‌ها برای حفظ امنیت عرضه، سرمایه‌گذاران تمایلی به حفظ تاسیسات فرسوده ندارند و پیش‌بینی می‌شود ظرفیت پالایشی اروپا و آمریکا تا یک دهه آینده کاهش چشمگیری یابد.

علیرغم اینکه بحران انرژی ناشی از جنگ ایران باعث شده تاسیسات پالایشی قاره اروپا نزدیک به حداکثر ظرفیت خود کار کنند اما انتظار می‌رود ظرفیت پالایشی این قاره در دهه آینده یک‌پنجم کاهش یابد. اگرچه دولت‌ها برای تضمین جریان تامین سوخت در بحران‌های آینده خواستار افزایش ظرفیت شده‌اند اما سرمایه‌گذاران تمایل چندانی به حمایت از پروژه‌های جدید نشان نمی‌دهند که این امر به کاهش بیشتر ظرفیت‌ها در اروپا و آمریکای شمالی منجر خواهد شد.

تضاد مسیر غرب با آسیا و خاورمیانه

بر اساس داده‌های موسسه اس‌اندپی گلوبال انرژی، حجم فراوری در پالایشگاه‌های اروپا طی دهه منتهی به ۲۰۳۵ با ۲۰ درصد افت به کمی بیش از ۹ میلیون بشکه در روز کاهش خواهد یافت، این در حالی است که اروپا قرن بیست‌ویکم را با ظرفیت ۱۴ میلیون بشکه‌ای آغاز کرده بود. اس‌اندپی همچنین پیش‌بینی می‌کند ظرفیت پالایشی ایالات متحده در ده سال منتهی به ۲۰۳۵ با افت ۷ درصدی به ۱۶.۷ میلیون بشکه در روز برسد.

این انقباض ظرفیت در آمریکای شمالی و اروپا در تضاد کامل با شرایط در چین، خاورمیانه، هند و آفریقا است، جایی که شرکت‌ها پالایشگاه‌های جدید، عظیم و به شدت رقابتی ساخته‌اند.

دنیل ایوانز، رئیس بخش پالایش در موسسه اس‌اندپی گلوبال معتقد است که شوک ناشی از جنگ ایران مسیر این بخش را تغییر نداده است. وی می‌گوید: «اختلالات اخیر باعث شد تا درباره اهمیت راهبردی پالایش در غرب بازنگری شود. اما آیا این موضوع بنیادهای بازار را در بلندمدت تغییر می‌دهد؟ من می‌گویم به احتمال زیاد خیر.»

در حال حاضر پالایشگاه‌های آمریکا و اروپا که نفت خام را به بنزین، گازوئیل و سوخت جت تبدیل می‌کنند امسال برای غلبه بر کمبودهای ناشی از جنگ خاورمیانه با نزدیک به تمام ظرفیت در حال کار هستند و سودهای هنگفتی به جیب می‌زنند. با این وجود ظهور خودروهای برقی عامل دیگری برای توقف سرمایه‌گذاری‌ها است. طبق آمار انجمن خودروسازان اروپا، فروش خودروهای برقی در نیمه نخست سال جاری در فرانسه نزدیک به ۶۳ درصد و در آلمان ۴۸ درصد رشد داشته است که این امر تقاضا برای سوخت‌های فسیلی را در اروپا کاهش می‌دهد.

امنیت دفاعی در برابر تعطیلی‌های ناگزیر

جنگ اخیر دولت‌ها را وادار کرده تا بر تضمین تامین کافی سوخت تمرکز کنند، موضوعی که می‌تواند مهلتی موقت برای تاسیسات آسیب‌پذیر فراهم کند. یوجین لیندل، رئیس بخش فراورده‌های پالایشی در موسسه مشاوره‌ای اف‌جی‌ئی نکسانت‌ای‌سی‌ای می‌گوید: «اکنون زمان ارسال پیام اشتباه برای تعطیلی یک پالایشگاه نیست. دولت‌ها ممکن است مایل باشند کمی بیشتر روی دارایی‌های پالایشی خود سرمایه‌گذاری کنند یا به آن‌ها اولویت بدهند.» وی با اشاره به تعطیلی‌ها افزود: «حداقل در ۱۸ ماه آینده چنین اتفاقی نخواهد افتاد اما در عین حال نیروهایی در جریان هستند که متوقف نخواهند شد.»

دو سانیال، مدیرعامل شرکت واروپریم که پالایشگاه‌های آن تامین‌کننده یک‌دهم سوخت جاده‌ای اروپا است، تاکید می‌کند که سیاستمداران اکنون راهبردی‌تر به این بخش نگاه می‌کنند. وی با استدلال اینکه موج تعطیلی پالایشگاه‌های کوچک در سال‌های اخیر، اروپا را به شدت به سوخت وارداتی وابسته کرده است گفت: «درس مهم این است که باید دیدگاهی بلندمدت داشت.»

سال گذشته اروپا حدود ۵۰۰ هزار بشکه در روز از ظرفیت پالایشی خود را متوقف کرد و بریتانیا نیز دو پالایشگاه از شش پالایشگاه خود را از دست داد. سانیال خاطرنشان کرد که سیاست‌گذاران با در نظر گرفتن نیازهای دفاعی، به طور فزاینده‌ای بر این موضوع متمرکز شده‌اند که آیا سامانه انرژی اروپا می‌تواند نیازها را در همه شرایط تامین کند یا خیر. وی افزود: «واقعیت این است که وقتی به جت‌های اف-۳۵ و تانک‌های لئوپارد فکر می‌کنید، آن‌ها با هیدروژن کار نمی‌کنند بلکه با انرژی‌های سنتی فسیلی کار می‌کنند.»

هزینه‌های سنگین تعمیرات و چشم‌انداز آینده

مالکان پالایشگاه‌ها پیش از تخصیص سرمایه به اطمینان بیشتری نیاز دارند. تاسیسات پالایشی به طور معمول هر چند سال یک‌بار برای تعمیرات اساسی و ارتقا نیازمند صدها میلیون دلار سرمایه‌گذاری هستند. آلن گلدر از موسسه مشاوره‌ای وود مکنزی معتقد است که این دوره‌های تناوبی تعمیرات اغلب همان نقطه‌ای است که مالکان تصمیم می‌گیرند آیا پالایشگاه‌های فرسوده هنوز آینده‌ای دارند یا خیر. وی می‌گوید: «در برخی موارد مانند پالایشگاه گرانج‌موث در بریتانیا، آن‌ها به زمان تعمیرات اساسی می‌رسند و ناگهان متوجه می‌شوند که چقدر باید هزینه کنند و در مواجهه با چشم‌انداز حاشیه‌های سود پالایشی، مالکان به سادگی تصمیم می‌گیرند که این کار را انجام ندهند.»

در سوی دیگر این جریان، در ایالات متحده دونالد ترامپ از برنامه‌هایی برای احداث نخستین پالایشگاه بزرگ جدید آمریکا طی پنج دهه اخیر در ایالت تگزاس خبر داده است. وی همچنین برای راه‌اندازی دوباره پالایشگاه سنت کرویکس در جزایر ویرجین آمریکا فشار می‌آورد، تاسیساتی که در دولت اول ترامپ احیا شد اما ماه‌ها بعد دوباره به تعطیلی کشانده شد.