صادرات نفت روسیه هنوز بالاتر از دوران قبل از آغاز جنگ است

محمدحسین لطف‌آلهی: در چهارمین سالگرد حمله روسیه به اوکراین، صحنه نبرد دیگر تنها به خطوط مقدم محدود نمی‌شود. از انفجارهای مرگبار در قلب مسکو تا جنگ فرسایشی در بازارهای انرژی جهانی، این منازعه وارد فازی پیچیده شده است که در آن تاب‌آوری اقتصادی به اندازه مهمات توپخانه تعیین‌کننده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در پیامی ویدئویی با تکیه بر ایستادگی کشورش اعلام کرد که ولادیمیر پوتین در دستیابی به اهداف استراتژیک خود ناکام مانده است؛ با این حال، گزارش‌های تازه از وضعیت تحریم‌ها و تنش‌های دیپلماتیک در اروپا، تصویری خاکستری از مسیر پیش‌ رو ترسیم می‌کنند.
جدیدترین داده‌های مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک (Crea) نشان می‌دهد که ماشین جنگی روسیه، علی‌رغم فشارهای بین‌المللی، همچنان راهی برای تنفس می‌یابد. طبق این گزارش، حجم صادرات نفت خام روسیه در چهارمین سال جنگ، همچنان ۶ درصد بالاتر از سطح پیش از حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲ است. مسکو با بهره‌گیری از یک «ناوگان سایه» توانسته است بخش بزرگی از تحریم‌های غرب را دور بزند.
با این حال، پیروزی پوتین در حجم صادرات، با شکستی در درآمدها همراه بوده است. آیزاک لوی، تحلیلگر ارشد Crea، خاطرنشان می‌کند که به دلیل اعمال سقف قیمت و نظارت‌های دقیق‌تر، درآمدهای فسیلی کرملین اکنون به زیر سطح پیش از جنگ سقوط کرده است. روسیه مجبور شده برای حفظ مشتریان اصلی خود یعنی چین، هند و ترکیه که مقصد ۹۳ درصد نفت این کشور هستند، تخفیف‌های سنگینی قائل شود. لوی هشدار می‌دهد که «روزنه‌های قابل توجهی» هنوز وجود دارد که به مسکو اجازه می‌دهد صندوق ذخیره جنگی خود را پر نگه دارد.
در حالی که رهبران اروپا برای نمایش همبستگی با کی‌یف آماده می‌شوند، سایه سنگین بوداپست بر بروکسل سنگینی می‌کند. آلمان، فرانسه و سایر قدرت‌های اتحادیه اروپا در متقاعد کردن دولت ویکتور اوربان برای تصویب بسته جدید تحریمی و وام‌های نظامی به اوکراین شکست خورده‌اند.
دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، با لحنی تند اقدامات مجارستان را «کارشکنی سیاسی» خواند. این اختلافات درونی درست زمانی رخ می‌دهد که اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، و دیگر مقامات بلندپایه برای سفری نمادین راهی کی‌یف هستند. این بن‌بست دیپلماتیک، کارآمدی اتحادیه اروپا را در لحظه‌ای بحرانی زیر سوال برده است.
پایتخت روسیه نیز روز سه‌شنبه شاهد خشونت بود. وزارت کشور روسیه اعلام کرد که وقوع انفجاری در نزدیکی ایستگاه راه‌آهن «ساویولوفسکی» در مرکز مسکو، منجر به کشته شدن یک افسر پلیس و خودِ فرد مهاجم شده است. اگرچه انگیزه این حمله هنوز روشن نیست، اما وقوع چنین حوادثی در قلب امنیتی روسیه، لرزه بر پیکره ادعاهای کرملین مبنی بر کنترل کامل اوضاع می‌اندازد.
در جبهه مقابل، حملات پهپادی روسیه به منطقه زاپروژیا در جنوب شرقی اوکراین، دست‌کم پنج زخمی از جمله یک کودک بر جای گذاشت. همزمان در میکولایف، انفجاری دیگر هفت افسر پلیس را راهی بیمارستان کرد که حال دو تن از آن‌ها وخیم گزارش شده است. کی‌یف این حملات را که شباهت زیادی به انفجارهای اخیر در لویو دارد، «حملات تروریستی» توصیف کرده است.
در میان ویرانی‌ها، اقتصاد اوکراین نشانه‌هایی از انطباق‌پذیری خیره‌کننده نشان می‌دهد. تولید اولین پهپاد طراحی‌شده اوکراینی در یک کارخانه آلمانی طی ماه گذشته، نقطه عطفی برای کی‌یف محسوب می‌شود. زلنسکی این همکاری‌ها را بخشی از استراتژی ادغام در شبکه صنعتی اتحادیه اروپا می‌داند.
بریتانیا نیز با اعلام بسته حمایتی جدید ۵۰ میلیون پوندی، بر حمایت از زیرساخت‌های انرژی و مستندسازی جنایات جنگی تاکید کرده است. اگرچه اسلواکی به رهبری رابرت فیکو تهدید کرده که تأمین برق اضطراری را به دلیل مناقشات خط لوله نفت «دروژبا» قطع می‌کند، اما شرکت ملی برق اوکراین اطمینان داده است که این اقدام تأثیر مخربی بر شبکه سراسری نخواهد داشت.
چهار سال پس از آغاز جنگ روسیه در بن‌بست صادرات ارزان‌قیمت گرفتار شده و اوکراین در میان شکاف‌های متحدان غربی، به دنبال خودکفایی نظامی است. جنگ به نقطه‌ای رسیده است که در آن پیروزی نه در تصرف خاک، بلکه در توانایی تحمل فشار درازمدت تعریف می‌شود.