تنگنای انرژی در کارائیب

محمدحسین لطف‌الهی: در حالی که کوبا با بحران اقتصادی شدیدی دست‌وپنج نرم می‌کند، واشنگتن فشار خود بر مکزیک را برای پایان دادن به حمایت‌هایش از هاوانا، به‌ویژه در زمینه تحویل نفت، به حداکثر رسانده است.
فرمانی که توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در روز پنجشنبه (۲۹ ژانویه) صادر شد، کشورهایی را که به کوبا نفت می‌رسانند، صریحاً به اعمال تعرفه‌های جدید تهدید کرده است. دولت ترامپ در توجیه این اقدام اعلام کرد: «رژیم [کوبا] خود را با کشورهای متخاصم متعدد، گروه‌های تروریستی فراملی و بازیگران بدخواهِ مخالف ایالات متحده همسو کرده و از آن‌ها حمایت می‌کند.»
در واکنش، دولت کوبا با رد این ادعاها، واشنگتن را به استناد به «استدلال‌های دروغین» متهم و تصریح کرد: «تشدید اقدامات جدید دولت آمریکا علیه کوبا، تلاشی برای تحمیل محاصره کامل سوخت به کشور ماست [که ۶۷ سال به طول انجامیده است].»
مکزیک: دفاع از حاکمیت و نگرانی از بحران انسانی
کلودیا شینبام، رئیس‌جمهور مکزیک، در کنفرانس مطبوعاتی روزانه خود در روز جمعه، هنگامی که با پرسشی در این باره مواجه شد، با قرائت بیانیه‌ای بر موضع مکزیک در تداوم حمایت از کوبا تأکید کرد: «مکزیک بار دیگر بر اصل حاکمیت و حق تعیین سرنوشت ملت‌ها، که سنگ‌بنای سیاست خارجی ما و حقوق بین‌الملل است، پای می‌فشرد. اعمال تعرفه بر کشورهایی که به کوبا نفت صادر می‌کنند، می‌تواند موجب بروز یک بحران انسانی در مقیاس بزرگ شود که باید به هر قیمتی از آن اجتناب کرد.»
اهمیت این هشدار زمانی آشکارتر می‌شود که به گزارش «فایننشال تایمز» به نقل از شرکت تحلیل انرژی «کپلر» (Kpler) استناد کنیم؛ گزارشی که نشان می‌دهد ذخایر نفت کوبا تنها برای حدود «دو هفته» کافی است.
شینبام تصریح کرد: «ما راهی خواهیم جست؛ البته بدون آنکه مکزیک را در معرض خطر قرار دهیم، اما همواره به دنبال همبستگی با مردم کوبا هستیم.» آخرین محموله نفتی که به هاوانا رسید، در تاریخ ۹ ژانویه از بندر «وراکروز» مکزیک بارگیری شده بود. با این حال، شرکت دولتی نفت مکزیک، «پمکس» (Pemex)، بدون ارائه هیچ توضیحی، محموله دیگری را که قرار بود حدود ۱۵ ژانویه به کوبا برسد، لغو کرد. این شرکت مکزیکی همچنین خاطرنشان کرده است که صادراتش به این جزیره به سختی ۳.۳ درصد از کل فروش جهانی آن را تشکیل می‌دهد.
خلأ ونزوئلا و تغییر معادلات انرژی
از زمان برکناری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا توسط نیروهای آمریکایی در ۳ ژانویه، هاوانا متحد اصلی خود را از دست داده است؛ متحدی که روزانه حدود ۴۶,۵۰۰ بشکه نفت به این کشور ارسال می‌کرد و نقشی حیاتی در فعالیت نیروگاه‌های برق آن داشت.
در این خلأ استراتژیک، مکزیک با تحویل میانگین ۱۷,۰۰۰ بشکه نفت در روز، به تأمین‌کننده اصلی نفت این جزیره تبدیل شد. این محموله‌ها که توسط پمکس انجام می‌شد، بخشی از یک قرارداد دوجانبه با دولت کوبا بود. مکزیک به نوبه خود همواره بر حق خود برای ارائه آنچه شینبام بارها «کمک‌های بشردوستانه به هاوانا» توصیف کرده، تأکید داشته است.
سایه سنگین کوبا بر «توافق تجارت آزاد»
در خصوص این محموله‌های نفتی، مکزیک همچنین با فشار فزاینده گروهی از قانون‌گذاران جمهوری‌خواه ایالات متحده روبروست. این گروه پیشنهاد کرده‌اند که واشنگتن از فرایند بازنگری در توافقنامه کانادا-ایالات متحده-مکزیک به‌عنوان اهرمی برای مجبور کردن مکزیک به توقف تمام تحویل‌های نفتی به کوبا استفاده کند.
کارلوس خیمنز، سناتور کوبایی-آمریکایی، در بیانیه‌ای تهدیدآمیز اعلام کرد: «به نظر می‌رسد که کلودیا شینبام برای رابطه خود با دیکتاتور [میگل] دیاز-کانل، ارزشی بیش از رابطه تجاری حیاتی با ایالات متحده قائل است. او باید در جریان مذاکرات مجدد توافق تجارت آزاد، این موضوع را به خاطر داشته باشد.»
بازنگری در توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی (CUSMA) رسماً در پایان ژانویه آغاز شد و در ابتدا، موضوع کوبا در دستور کار این مذاکرات همواره پیچیده بین سه شریک آمریکای شمالی قرار نداشت. با این حال، تصمیم ترامپ برای «خفه کردن» اقتصادی کوبا آن‌طور که «میگل دیاز-کانل»، رئیس‌جمهور کوبا توصیف کرده است، وضعیت را دگرگون کرده است. اکنون پرونده کوبا به‌طور جدی و غیرقابل‌اجتناب در دستور کار روابط دیپلماتیک و تجاری آمریکای شمالی قرار گرفته است.