آمریکا یک نفت‌کش فراری در اقیانوس هند را توقیف کرد/ سرنوشت دومیلیون بشکه نفت خام چه می‌شود؟

محمدحسین لطف‌الهی: مقامات دفاعی ایالات متحده روز یکشنبه اعلام کردند که نیروهای نظامی این کشور موفق شدند یک نفت‌کش حامل سوخت را که هفته‌ها پیش از محاصره دریایی منطقه کارائیب گریخته بود، در آب‌های دوردست اقیانوس هند توقیف کنند.
این عملیات نشان‌دهنده گسترش دامنه برخورد نظامی واشنگتن با شبکه‌های حمل‌ونقل انرژی است که سعی در دور زدن محدودیت‌های اعمال شده علیه دولت ونزوئلا دارند.
بر اساس بیانیه فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، نیروهای ویژه دریایی با پشتیبانی هوایی، بر عرشه نفت‌کش «ورونیکا ۳» فرود آمدند. این شناور که تحت پرچم پاناما فعالیت می‌کرد، متهم است که با نادیده گرفتن دستورات حفاظتی و قرنطینه دریایی، از مبدأ ونزوئلا به سمت مقاصد آسیایی در حرکت بوده است.
یک مقام ارشد پنتاگون در این رابطه گفت: «این نفت‌کش تصور می‌کرد با عبور از اقیانوس اطلس و ورود به حوزه‌های آبی دوردست، از ردیابی ما مصون خواهد ماند. اما توانمندی‌های پایش ماهواره‌ای و حضور راهبردی ما در اقیانوس هند، این مسیر گریز را مسدود کرد.»
توقیف «ورونیکا ۳» بخشی از یک عملیات گسترده‌تر است که از اوایل ژانویه ۲۰۲۶ و همزمان با تشدید بحران سیاسی در ونزوئلا آغاز شد. پس از بازداشت نیکلاس مادورو توسط نیروهای آمریکایی، دولت ترامپ یک محاصره دریایی کامل را بر صادرات نفت این کشور اعمال کرد تا از خروج دارایی‌ها و تامین مالی وفاداران به مادورو جلوگیری کند.
این نفت‌کش یکی از چندین شناوری بود که در هرج‌ومرج روزهای نخست سقوط دولت در کاراکاس، موفق به ترک بنادر شد. گزارش‌های رهگیری نشان می‌دهند که این کشتی با خاموش کردن سیستم‌های شناسایی خودکار برای مدتی طولانی حرکت کرده است تا از دید رادارهای ناتو و آمریکا پنهان بماند.
این دومین بار در ماه جاری است که ایالات متحده اقدام به توقیف کشتی‌ها در فواصل بسیار دور از خاک خود می‌کند. پیش از این، نفت‌کش «آکوئیلا ۲» نیز در عملیاتی مشابه متوقف شده بود. کارشناسان حقوق بین‌الملل معتقدند این اقدامات، مرزهای سنتی «آزادی ناوبری» در آب‌های آزاد را به چالش می‌کشد.
دولت ایالات متحده مدعی است که این اقدامات تحت عنوان «توقیف اموال غیرقانونی» و با هدف حفظ منابع مالی برای دولت انتقالی آینده ونزوئلا صورت می‌گیرد. با این حال، کشورهایی نظیر روسیه و چین این اقدامات را مصداق «راهزنی دریایی» و نقض حاکمیت قوانین بین‌المللی توصیف کرده‌اند.
نفت‌کش توقیف شده حامل حدود دو میلیون بشکه نفت خام است. به گفته منابع آگاه، این کشتی هم‌اکنون تحت کنترل نیروهای آمریکایی به سمت یک بندر امن (احتمالاً در جزیره دیگو گارسیا یا سواحل شرقی آفریقا) هدایت می‌شود تا پس از بازرسی کامل، تکلیف محموله آن در دادگاه‌های فدرال مشخص شود.
تحلیلگران بر این باورند که موفقیت این عملیات، فشار بر شبکه «ناوگان سایه» را به اوج خود می‌رساند و به شرکت‌های بیمه و حمل‌ونقل بین‌المللی هشدار می‌دهد که عبور از خط قرمزهای واشنگتن، حتی در اقیانوس‌های دوردست، هزینه‌های سنگینی در پی خواهد داشت.