فرزین سوادکوهی فاصله میان تولید و مصرف بنزین در حال بزرگتر شدن است؛ در حالی که مصرف روزانه کشور در تیرماه به حدود ۱۳۴ میلیون لیتر رسیده، تولید ۱۰ پالایشگاه کشور حدود ۱۱۱ میلیون لیتر بوده و بخشی از این شکاف با بنزین اختلاطی جبران شده است. دبیر انجمن کارفرمایی صنعت پالایش حالا هشدار میدهد که اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، کسری روزانه بنزین در شهریورماه به ۱۵ میلیون لیتر خواهد رسید؛ هشداری که بار دیگر مسئله ناترازی بنزین را به یکی از جدیترین چالشهای زنجیره انرژی کشور تبدیل میکند.
بنزین دوباره به نقطه حساس زنجیره انرژی ایران نزدیک شده است. آمارهای اعلامشده از سوی صنعت پالایش نشان میدهد حتی با استفاده از ظرفیت کامل پالایشگاهها و افزودن بنزین اختلاطی، فاصله میان تولید و توزیع همچنان پابرجاست و در صورت ادامه روند فعلی مصرف، این شکاف در پایان تابستان بزرگتر خواهد شد.
ناصر عاشوری، دبیر انجمن کارفرمایی صنعت پالایش کشور، در نشست خبری خود با اشاره به وضعیت تولید و مصرف بنزین گفت در ۲۴ روز نخست تیرماه، متوسط توزیع بنزین به ۱۳۴ میلیون لیتر در روز رسیده، در حالی که تولید ۱۰ پالایشگاه کشور حدود ۱۱۱ میلیون لیتر بوده است. به گفته او، حدود ۱۵ میلیون لیتر دیگر نیز از محل اختلاط محصولات پتروشیمی تأمین شده و مجموع تولید و تأمین روزانه را به حدود ۱۲۷ میلیون لیتر رسانده است؛ با این حال، حتی در این شرایط نیز روزانه حدود ۸ میلیون لیتر کسری وجود داشته است.
عاشوری پیشبینی کرده است که با ادامه روند موجود، این کسری تا شهریورماه به ۱۵ میلیون لیتر در روز برسد.
لاوان؛ پالایشگاهی که هنوز به ظرفیت کامل برنگشته است
یکی از مهمترین عوامل فشار بر تولید بنزین در ماههای اخیر، آسیب پالایشگاه لاوان بوده است. به گفته عاشوری، این پالایشگاه در جریان جنگ آسیب جدی دید و پس از پنج روز عملیات آواربرداری و بازسازی، روند بازگرداندن واحدهای آسیبدیده آغاز شد. بخشی از تجهیزات مورد نیاز خریداری شده و برای بخش دیگری نیز از موجودی انبار استفاده شده است.
او اعلام کرده پالایشگاه لاوان تا ۱۵ شهریورماه بهطور کامل به مدار تولید بازخواهد گشت.
اهمیت بازگشت لاوان از آن جهت است که این پالایشگاه پیش از آسیب، حدود سه میلیون لیتر در روز بنزین تولید میکرد و در پی حمله، نیمی از ظرفیت تولید خود را از دست داد. بنابراین، بازگشت کامل این پالایشگاه میتواند بخشی از فشار موجود بر تولید بنزین را کاهش دهد، اما به نظر میرسد حتی احیای کامل ظرفیت لاوان نیز به تنهایی برای پر کردن شکاف ۱۵ میلیون لیتری پیشبینیشده کافی نباشد. مسئله اصلی، فاصلهای است که طی سالهای اخیر میان رشد مصرف و رشد ظرفیت تولید شکل گرفته است.
وقتی پالایشگاهها دیگر پاسخگوی رشد مصرف نیستند
عاشوری با اشاره به روند توسعه صنعت پالایش میگوید طی ۱۰ سال گذشته ظرفیت تولید فرآورده کشور از حدود ۵۷ میلیون لیتر در روز به ۱۲۱ میلیون لیتر رسیده است. از نگاه او، ظرفیت پالایشگاهها در سالهای گذشته به میزان قابل توجهی افزایش یافته، اما رشد مصرف نیز بخش مهمی از این افزایش ظرفیت را جذب کرده است.
در چنین شرایطی، افزایش چند میلیون لیتری ظرفیت تولید یا بازگشت یک پالایشگاه آسیبدیده به مدار، تنها میتواند بخشی از مشکل را حل کند. بهخصوص اینکه مصرف بنزین در کشور بهشدت به میزان سفر، تعداد خودروها و سهم خودروهای فرسوده وابسته است.
رشد مصرف بنزین در ماههای اخیر نیز نشان میدهد مسئله صرفاً به اختلالهای مقطعی در تولید محدود نیست. افزایش تردد خودروها و سفرهای جادهای در کنار مصرف بالای خودروهای فرسوده، فشار بیشتری بر شبکه توزیع وارد کرده است.
از سوی دیگر، جبران کسری از طریق بنزین اختلاطی نیز راهحلی بدون هزینه نیست. تکیه طولانیمدت بر این روش نمیتواند جایگزین افزایش پایدار ظرفیت تولید یا اصلاح الگوی مصرف شود.
مسئله فقط بنزین نیست
عاشوری در بخش دیگری از سخنان خود، مسئله صنعت پالایش را فراتر از ناترازی بنزین دانست و تأکید کرد پالایشگاههای ایران با مشکلاتی در تأمین خوراک، قیمتگذاری فرآورده و محدودیتهای اقتصادی مواجهاند.
او معتقد است در شرایطی که پالایشگاههای دنیا به سمت پتروپالایشگاه شدن حرکت کردهاند، صنعت پالایش ایران با سرعت کمتری در این مسیر پیش میرود. پتروپالایشگاهها با ترکیب ظرفیت پالایش و پتروشیمی میتوانند سبد متنوعتر و با ارزش افزوده بالاتری از محصولات تولید کنند.
این مسئله از یک جهت به بحران فعلی بنزین نیز مرتبط است. افزایش ظرفیت پالایش لزوماً به معنای حل کامل ناترازی نیست؛ اگر مصرف با سرعت بیشتری رشد کند، حتی ظرفیتهای جدید نیز پس از مدتی تحت فشار قرار خواهند گرفت. بنابراین، حل پایدار مسئله بنزین نیازمند ترکیبی از افزایش بهرهوری پالایشگاهها، توسعه ظرفیتهای جدید، کاهش مصرف خودروهای فرسوده و اصلاح الگوی مصرف است.
با این حال، در کوتاهمدت چشم صنعت پالایش به شهریورماه دوخته شده است؛ زمانی که قرار است پالایشگاه لاوان به ظرفیت کامل بازگردد، اما همزمان مصرف بنزین نیز در ماههای گرم و پایان فصل سفر همچنان بالاست.
اگر این دو روند به نفع تولید تغییر نکنند، هشدار کسری ۱۵ میلیون لیتری میتواند از یک پیشبینی به واقعیت روزانه بازار بنزین تبدیل شود؛ بازاری که در حال حاضر برای حفظ تعادل خود، علاوه بر تولید پالایشگاهها، به بنزین اختلاطی و مدیریت مصرف نیز متکی است.
این خبر در حال تکمیل است...........
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید
