گزارش شب پانزدهم جنگ/ توقف حملات آمریکا تا احتمال غافلگیری دوباره

 یادداشت سردبیر: پس از دو هفته حملات شبانه آمریکا، آسمان ایران برای نخستین بار آرام‌تر شد. اما گزارش‌های منتشرشده در آمریکا نشان می‌دهد این توقف، بیش از آنکه نتیجه تغییر راهبرد واشنگتن باشد، محصول افزایش نگرانی‌ها در داخل دولت ترامپ است و احتمال اینکه  پروژه غافلگیری دوباره ایران در میان باشد بسیار بالاست.

نیویورک‌تایمز و سی‌ان‌ان هر دو روایت مشابهی ارائه کرده‌اند. به نوشته این دو رسانه، در نشست روز جمعه کاخ سفید، هم جی‌دی ونس و هم ژنرال دن کین نسبت به ادامه حملات هشدار داده‌ بودند. نگرانی فقط احتمال گسترش جنگ نیست؛ کاهش ذخایر موشک‌های پاتریوت و دیگر سامانه‌های دفاعی آمریکا نیز به یکی از موضوعات اصلی جلسه تبدیل شده بود. حملات ایران نشان داده که ادامه این روند می‌تواند هزینه‌ای فراتر از برآوردهای اولیه برای واشنگتن داشته باشد.

اما این فقط یک روی ماجراست. تقریباً هم‌زمان با توقف حملات، دو تحول مهم نیز در حال شکل گرفتن است؛ تحولاتی که شاید اتفاقی نباشند.

نخست آنکه قرار است مقام‌های آمریکا و بریتانیا نشست مهمی درباره ایران و تنگه هرمز برگزار کنند. از جزییات  این جلسه تنها  این را میدانیم که قرار است در سطح عالی و با حضور وزیرجنگ طلب  آمریکا برگزار سود.  نفس برگزاری ابن نشست نشان می‌دهد پرونده هرمز اکنون  و بعد از رفتن  استامر نخست وزیر سابق انگلیس ممکن است به نزدیکی دوباره واشنگتن  و لندن منجر شده باشد. وقتی محور گفت‌وگو از خود ایران به امنیت مسیر انتقال انرژی تغییر می‌کند، یعنی نگرانی اصلی دیگر فقط جنگ نیست. نفت هم به همان اندازه اهمیت پیدا کرده است.

تحول دوم، سفر قریب‌الوقوع بنیامین نتانیاهو به واشنگتن است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده هرگاه پرونده ایران هم‌زمان با دیدارهای سطح بالای آمریکا و اسرائیل وارد مرحله تازه‌ای شده، معمولاً تصمیم‌های مهمی نیز در ادامه آن اتخاذ شده است. شاید به همین دلیل باشد که باید نسبت به توقف حملات امریکا بیشتر نگران بود.

از زاویه‌ای دیگر نیز می‌توان به این تحولات نگاه کرد. اگر هدف فوری واشنگتن کاهش التهاب بازار انرژی و جلوگیری از جهش دوباره قیمت نفت باشد، منطقی است که فعلاً از تشدید حملات خودداری کند. ادامه جنگ، آن هم در شرایطی که عبور و مرور از تنگه هرمز همچنان با محدودیت روبه‌رو است، می‌تواند بازار جهانی نفت را دوباره وارد فاز بی‌ثباتی کند.

اما این معادله یک متغیر مهم دیگر هم دارد که نامش ایران است. هنوز مشخص نیست تهران حاضر باشد در برابر توقف موقت حملات، محدودیت‌های ایجادشده در هرمز را کنار بگذارد. هم‌زمان گزارش‌هایی از بسته شدن باب‌المندب از سوی حوثی‌ها نیز منتشر شده است. مسیری که در کنار هرمز، یکی از شریان‌های اصلی انتقال انرژی جهان به شمار می‌رود. اگر این دو گره هم‌زمان باقی بمانند، آرامش امروز بازار نفت می‌تواند بسیار موقتی باشد.

شاید به همین دلیل استم که سکوت این روزها، بیشتر از آنکه بوی پایان بحران بدهد، بوی انتظار می‌دهد. انتظار برای نتیجه نشست واشنگتن و لندن، انتظار برای گفت‌وگوهای نتانیاهو در آمریکا و البته انتظار برای اینکه ایران چه تصمیمی درباره هرمز خواهد گرفت. 

داوود حشمتی