گزارش شب چهاردهم جنگ  / فشار بر بازار نفت با حمله یمن به عربستان

نفت خبر در حالی که شب گذشته نسبت به روزهای پرتنش هفته‌های اخیر آرام‌تر سپری شد و از شدت حملات مستقیم میان ایران و آمریکا کاسته شد، دامنه بحران در خاورمیانه به جای فروکش کردن، نشانه‌هایی از گسترش به جبهه‌ای تازه بروز داد. این بار کانون توجه نه تنگه هرمز، بلکه دریای سرخ و سواحل غربی عربستان است. جایی که ورود عملی یمن به درگیری می‌تواند معادلات بازار جهانی نفت را وارد مرحله‌ای متفاوت کند.

در طول شب، بیشتر خبرها به اظهارات دونالد ترامپ درباره ادامه گفت‌وگو با ایران، بررسی گزینه‌های نظامی و همچنین رایزنی‌های آمریکا برای حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز اختصاص داشت. همزمان، بلومبرگ گزارش داد که واشنگتن در حال رایزنی با بریتانیا برای برگزاری نشستی درباره امنیت عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز است. نشستی که خود نشان می‌دهد نگرانی درباره امنیت مسیرهای انرژی همچنان در بالاترین سطوح باقی مانده است.

با این حال، مهم‌ترین تحول شب گذشته نه در خلیج فارس، بلکه در جنوب شبه‌جزیره عربستان رقم خورد. بر اساس گزارش رسانه‌های عربی و خبرهای منتشرشده از سوی پایگاه خبری انتخاب، نیروهای یمنی حمله‌ای را علیه تأسیسات نفتی متعلق به شرکت آرامکو در منطقه صنعتی جیزان انجام دادند. حمله‌ای که تصاویر منتشرشده از آن، دود برخاسته از این منطقه را نشان می‌دهد. اندکی بعد نیز سازمان دفاع مدنی عربستان اعلام کرد برای سومین بار آژیر خطر در شهر بندری ینبع به صدا درآمده است.

اگرچه هنوز ابعاد خسارت این حملات به‌طور مستقل تأیید نشده، اما اهمیت آن بیش از میزان خسارت احتمالی است. جیزان بخشی از زیرساخت‌های انرژی عربستان را در خود جای داده و ینبع نیز یکی از مهم‌ترین پایانه‌های صادرات نفت این کشور در ساحل دریای سرخ محسوب می‌شود. این بندر سال‌هاست به ریاض امکان داده بخشی از صادرات نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز انجام دهد؛ مسیری که همواره به‌عنوان گزینه جایگزین در شرایط بحران مطرح بوده است.

همین موضوع باعث می‌شود حملات اخیر تنها یک عملیات موشکی تلقی نشود. اگر تهدیدها علیه ینبع ادامه پیدا کند، عملاً یکی از مهم‌ترین مسیرهای جایگزین صادرات نفت عربستان نیز زیر فشار قرار خواهد گرفت. به بیان دیگر، بحرانی که تا دیروز بیشتر بر تنگه هرمز متمرکز بود، اکنون نشانه‌هایی از سرایت به دریای سرخ و باب‌المندب نیز پیدا کرده است؛ دو گذرگاهی که ستون فقرات تجارت انرژی جهان به شمار می‌روند.

در همین چارچوب، وزارت خارجه یمن نیز پس از حملات هوایی عربستان به الحدیده اعلام کرد که مرحله جدیدی از درگیری با معادله «تشدید در برابر تشدید» آغاز شده است. این موضع‌گیری، در کنار گزارش‌های پیشین رویترز درباره انفجارها در الحدیده، نشان می‌دهد دامنه تقابل در سواحل دریای سرخ در حال افزایش است و احتمال حملات متقابل همچنان وجود دارد.

ادعاهای تازه اما تکراری ترامپ

همزمان، فضای سیاسی نیز همچنان آمیخته با ابهام باقی مانده است. دونالد ترامپ بار دیگر از ادامه گفت‌وگوها با ایران سخن گفت، اما در کنار آن تأکید کرد که گزینه نظامی همچنان روی میز قرار دارد. نیویورک‌تایمز نیز گزارش داد رئیس‌جمهور آمریکا با مشاوران ارشد خود درباره احتمال تشدید عملیات نظامی علیه ایران تشکیل جلسه داده است. این همزمانی دیپلماسی و تهدید نظامی، تصویری آشنا از بحران‌های منطقه ارائه می‌دهد؛ مذاکره در جریان است، اما سایه درگیری همچنان بر فراز آن حرکت می‌کند.

در همین حال، هشدار سفارتخانه‌های آمریکا در عراق، اردن و اسرائیل درباره احتمال اختلال در پروازها و محدود شدن سفرها، همراه با به صدا درآمدن آژیر خطر در بحرین، نشان داد که نگرانی‌ها تنها به میدان نبرد محدود نیست و آثار آن بر حمل‌ونقل و امنیت منطقه نیز در حال گسترش است.

برای بازار نفت، شاید مهم‌ترین پیام شب گذشته همین تغییر تدریجی جغرافیای جنگ باشد. تا پیش از این، نگرانی اصلی به احتمال اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز محدود می‌شد؛ اما اکنون اگر حملات یمن به زیرساخت‌های آرامکو، بندر ینبع و همچنین تهدید عبور کشتی‌های مرتبط با عربستان در باب‌المندب ادامه پیدا کند، بخش دیگری از شبکه صادرات انرژی خاورمیانه نیز با ریسک مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی، حتی اگر هرمز باز بماند، بازار دیگر تنها درباره هرمز قیمت‌گذاری نخواهد کرد. گاهی کافی است مسیرهای جایگزین نیز ناامن شوند تا آرامش بازار، پیش از آنکه نفتکش‌ها متوقف شوند، از بین برود.