نفت در آستانه ۱۰۰ دلار، بازار چقدر از تنگه هرمز می‌ترسد؟

بازار جهانی نفت بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که تنگه هرمز نه فقط یک مسیر کشتیرانی، بلکه به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده قیمت نفت تبدیل شده است. در پی تشدید دوباره درگیری میان ایران و آمریکا، قیمت نفت برنت در معاملات روز سه‌شنبه بیش از ۴.۶ درصد افزایش یافت و در ۹۴.۶۵ دلار به ازای هر بشکه بسته شد؛ بالاترین سطح قیمت پایانی از ۲۴ ژوئیه. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت نیز با رشد ۵.۲ درصدی به ۹۰.۲۲ دلار رسید.

به گزارش نفت خبر- این روند در معاملات چهارشنبه نیز ادامه پیدا کرد و برنت به بالای ۹۵ دلار رسید. در واقع، بازار نفت اکنون بار دیگر در فاصله‌ای نه‌چندان زیاد از مرز روانی ۱۰۰ دلار قرار گرفته است. اما سؤال مهم این است که آیا این افزایش قیمت نشانه آغاز یک بحران واقعی عرضه است یا صرفاً واکنش بازار به افزایش ریسک ژئوپلیتیک؟

بر اساس اعلام وزیر انرژی آمریکا، روز دوشنبه حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت از این آبراه عبور کرده است؛ رقمی که بالاترین میزان عبور از زمان کاهش شدید جریان نفت در جریان جنگ ایران محسوب می‌شود. این آمار یک تناقض مهم را نشان می‌دهد، از یک سو، نفت همچنان در حال عبور از هرمز است و بازار هنوز با توقف کامل صادرات مواجه نشده، از سوی دیگر، قیمت نفت با سرعت زیادی افزایش یافته است. بنابراین آنچه بازار امروز خریداری می‌کند، الزاماً «کمبود نفت» نیست؛ بلکه ریسک کمبود نفت در آینده است.

تنگه هرمز به همین دلیل اهمیت دارد. هرگونه افزایش احتمال اختلال در این مسیر، هزینه بیمه کشتی‌ها، ریسک حمل‌ونقل و هزینه تأمین نفت را بالا می‌برد. حتی اگر جریان فیزیکی نفت ادامه داشته باشد، معامله‌گران برای احتمال اختلال در روزها و هفته‌های آینده قیمت بیشتری مطالبه می‌کنند.

این موضوع در ماه‌های اخیر نیز بارها خود را نشان داده است. در مقاطعی که امید به توافق یا کاهش تنش میان ایران و آمریکا افزایش یافت، قیمت نفت به‌شدت عقب‌نشینی کرد؛ برای مثال، در چهارم اوت، با افزایش امیدها به حل دیپلماتیک جنگ، برنت بیش از ۵ درصد سقوط کرد و به ۷۹.۳۶ دلار رسید. 

بنابراین بازار نفت در سال ۲۰۲۶ بیش از گذشته به اخبار سیاسی واکنش نشان می‌دهد؛ زیرا مسئله فقط تولید نفت نیست، بلکه امنیت انتقال نفت به یک متغیر تعیین‌کننده تبدیل شده است.

اما چرا اوپک‌پلاس در حال حاضر نمی‌تواند قیمت را مهار کند؟ در ظاهر، افزایش تولید اوپک‌پلاس باید اثر افزایشی تنش‌های ژئوپلیتیک بر قیمت را کاهش دهد. این گروه برای سپتامبر افزایش ۱۸۸ هزار بشکه‌ای تولید روزانه را تصویب کرده و با این افزایش، روند بازگرداندن بخشی از کاهش تولید قبلی خود را تکمیل کرده است. 

اما مشکل اینجاست که افزایش ظرفیت تولید لزوماً به معنای افزایش عرضه قابل دسترس در بازار نیست.

وقتی مسئله اصلی، عبور نفت از یک گلوگاه استراتژیک باشد، تولیدکننده می‌تواند نفت بیشتری تولید کند اما اگر امکان انتقال ایمن آن وجود نداشته باشد، این افزایش تولید تأثیر چندانی بر بازار جهانی نخواهد گذاشت. رویترز نیز پیش‌تر تأکید کرده بود که تا زمانی که اختلال در هرمز و تهدید مسیرهای منطقه‌ای ادامه داشته باشد، توان اوپک‌پلاس برای رساندن تولید اضافی به بازار محدود خواهد بود. 

از سوی دیگر، اوپک‌پلاس ممکن پس از افزایش سپتامبر، روند افزایش تولید را متوقف خواهد کرد. بنابراین بازار در ماه‌های آینده ممکن است با وضعیتی مواجه شود که از یک سو ظرفیت عرضه اضافی محدود است و از سوی دیگر، ریسک ژئوپلیتیک همچنان بالاست.