هشدار کارشناسان نفتی درباره تبعات حمله احتمالی آمریکا به ایران

در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با افزایش حضور نظامی در خاورمیانه اعلام کرده است که طی روزهای آینده درباره حمله احتمالی به ایران تصمیم‌گیری خواهد کرد، وقوع یک جنگ تمام‌عیار می‌تواند بهای نفت را به شدت افزایش دهد و به رکود اقتصادی منجر شود. با این حال، ترامپ ضمن هشدار درباره این موضوع که هرگونه حمله‌ای «بسیار بدتر» از حملات هوایی محدود ژوئن گذشته به تاسیسات هسته‌ای ایران خواهد بود، همچنان احتمال دستیابی به توافقی بر سر برنامه هسته‌ای از طریق مذاکره را باز گذاشته است.

وحشت بازار و پیش‌خور شدن ریسک‌ها

سی‌ان‌بی‌سی در گزارشی نوشت: قیمت نفت در هفته جاری و هم‌زمان با ارزیابی معامله‌گران از افزایش ریسک اقدام نظامی، بیش از پنج درصد رشد کرده است. جان کیلدوف، بنیان‌گذار موسسه اگین کپیتال، معتقد است: «وضعیت ایران به طور مداوم بازار را به شدت به وحشت می‌اندازد و بازار در حال پیش‌خور کردن اقدامات احتمالی ایران است.»

بزرگ‌ترین نگرانی بازار، ایجاد اختلال در جریان عبور نفت از تنگه هرمز است. بر اساس داده‌های شرکت مشاوره‌ای کپلر، در سال ۲۰۲۵ روزانه به طور متوسط بیش از ۱۴ میلیون بشکه نفت و میعانات گازی، معادل یک‌سوم کل صادرات دریایی نفت جهان، از این آبراه حیاتی عبور کرده است. حدود سه‌چهارم از این نفت راهی کشورهای چین، هند، ژاپن و کره جنوبی می‌شود. در همین راستا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز سه‌شنبه بخش‌هایی از تنگه هرمز را برای ساعاتی به منظور انجام رزمایش مسدود کرد. به گزارش خبرگزاری تسنیم و به نقل از دریادار علیرضا تنگسیری، سپاه آماده است تا در صورت دریافت دستور، این تنگه را به طور کامل ببندد.

سناریوهای بحرانی و چشم‌انداز قیمت‌ها

باب مک‌نالی، مشاور پیشین انرژی در کاخ سفید، هشدار داد که به دلیل برخورداری ایران از تسلیحات پیشرفته‌تر و خط ساحلی بهتر نسبت به حوثی‌های یمن، اختلال در تنگه هرمز می‌تواند بسیار طولانی‌تر از حد انتظار باشد. در چنین شرایطی، شرکت‌های بیمه مانند لویدز حاضر به پوشش ریسک نفتکش‌ها نخواهند بود. وی در ادامه افزود که بسته شدن طولانی‌مدت این تنگه می‌تواند قیمت نفت را به بالای صد دلار برساند و پیش از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر، اقتصاد جهان را دچار رکود کند. موسسه تحقیقاتی ریستاد انرژی نیز در یادداشتی پیش‌بینی کرده است که در صورت بروز درگیری گسترده، قیمت نفت به سرعت بین ۱۰ تا ۱۵ دلار در هر بشکه افزایش خواهد یافت.

گزینه‌های محدودتر و اطمینان از سمت عرضه

با وجود این نگرانی‌ها، تحلیلگران بر این باورند که ترامپ گزینه‌هایی در سطحی پایین‌تر از یک جنگ منطقه‌ای نیز در اختیار دارد. ناتاشا کانیوا از موسسه مالی جی‌پی مورگان پیش‌بینی کرده است که هرگونه اقدام نظامی آمریکا احتمالاً «نقطه‌ای و محدود» خواهد بود و زیرساخت‌های تولید و صادرات نفت ایران را هدف قرار نخواهد داد.

موسسه گلدمن ساکس نیز خطر بروز اختلال عمده و پایدار در عرضه را در سناریوی پایه خود پیش‌بینی نمی‌کند. به گفته دان استرویون، مدیر تحقیقات نفت این بانک، حتی از دست رفتن روزانه یک میلیون بشکه از صادرات ایران به مدت یک سال، تنها به افزایش هشت دلاری قیمت نفت خام منجر خواهد شد. در همین حال، دولت ترامپ نیز نسبت به ریسک بروز اختلال در خاورمیانه نگرانی چندانی از خود نشان نمی‌دهد. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در مصاحبه‌ای در تاریخ ششم فوریه تاکید کرد که جهان در حال حاضر از نظر عرضه نفت به خوبی تأمین است. این امر به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد تا بدون نگرانی از جهش مهارگسیخته قیمت‌ها، اقدامات ژئوپلیتیک خود را به پیش ببرد.