هلند خواستار لغو الزام اتحادیه اروپا برای ذخیره‌سازی گاز شد؛ پس از هزینه ۱.۱۴ میلیارد دلاری

منبع: Oilprice.com، با استناد به بلومبرگ؛ ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶

خلاصه خبر

هلند خواستار بازنگری اساسی در نظام فعلی اتحادیه اروپا برای تعیین اهداف ذخیره‌سازی گاز پیش از زمستان شده است. دولت هلند معتقد است الزام فعلی، به‌جای تمرکز بر مصرف واقعی کشورها، تا حد زیادی بر ظرفیت ذخیره‌سازی متکی است و می‌تواند بار مالی نامتناسبی بر برخی کشورها تحمیل کند.

دولت هلند اعلام کرده است که در فصل پر کردن ذخایر امسال نزدیک به ۱ میلیارد یورو، معادل ۱.۱۴ میلیارد دلار هزینه کرده و معتقد است تأمین ذخایر فصلی باید عمدتاً بر عهده فعالان بازار باشد، نه دولت‌ها.

هلند با وجود مصرف نسبتاً محدود گاز، یکی از مراکز مهم تجارت گاز اروپا و محل بازار مرجع معاملات گاز اروپا، یعنی «مرکز انتقال گاز هلند» یا تی‌تی‌اف، است.

چالش اصلی ذخیره‌سازی

هلند استدلال می‌کند که معیارهای فعلی اتحادیه اروپا بیش از آنکه بر نیاز واقعی به گاز متمرکز باشند، ظرفیت ذخیره‌سازی را مبنا قرار می‌دهند.

از سوی دیگر، افزایش قیمت گاز در پی جنگ ایران و محدود شدن بخشی از محموله‌های ال‌ان‌جی عبوری از تنگه هرمز، هزینه پر کردن مخازن اروپایی را افزایش داده است.

هم‌زمان، بازار گاز اروپا وارد وضعیت پس‌رفت قیمتی یا بَک‌وِردیشن شده است؛ یعنی قیمت گاز برای تحویل فوری بالاتر از قیمت قراردادهای آینده است. این ساختار، انگیزه اقتصادی معامله‌گران برای خرید گاز در زمان حاضر و ذخیره آن برای زمستان را کاهش می‌دهد.

تحلیل فنی

مسئله اصلی فقط درصد پرشدگی مخازن نیست، بلکه قابلیت واقعی تأمین گاز در دوره اوج مصرف است.

ارزیابی امنیت عرضه باید هم‌زمان ظرفیت ذخیره‌سازی، سرعت برداشت از مخازن، ظرفیت واردات ال‌ان‌جی، ظرفیت خطوط لوله، انعطاف‌پذیری مصرف و امکان تأمین از مسیرهای مختلف را در نظر بگیرد.

بنابراین تعیین یک درصد ثابت برای پرشدگی مخازن، به‌تنهایی شاخص کاملی برای امنیت انرژی نیست.

وضعیت آلمان

آلمان نیز با سطح نسبتاً پایین ذخایر مواجه است. بر اساس داده‌های منتشرشده، ذخایر گاز این کشور در ۲۴ سپتامبر حدود ۵۷ درصد پر بوده است؛ سطحی که برای این مقطع پایین محسوب می‌شود.

انجمن ذخیره‌سازی گاز آلمان، موسوم به «اینس»، هشدار داده است که سرمای شدیدتر از سال‌های معمول می‌تواند فشار بر عرضه را افزایش دهد.

دولت آلمان در حال بررسی استفاده گسترده‌تر از ابزارهای بازار، از جمله گزینه‌های بلندمدت تأمین گاز یا ال‌تی‌او، برای ایجاد انگیزه در معامله‌گران جهت افزایش ذخایر است.

تحلیل استراتژیک

تحولات هلند و آلمان نشان‌دهنده بازنگری تدریجی در سیاست امنیت گاز اروپا است.

اروپا پس از بحران انرژی سال ۲۰۲۲ بیشتر به سمت ذخیره‌سازی اجباری و مداخله مستقیم دولت‌ها رفت؛ اما هزینه بالای خرید گاز در سال جاری اکنون این مدل را با پرسش‌های اقتصادی جدی مواجه کرده است.

مدل مورد بحث در هلند عملاً میان دو نوع ذخیره‌سازی تفکیک ایجاد می‌کند: ذخیره فصلی و تجاری که عمدتاً باید توسط بازار تأمین شود، و ذخیره راهبردی و اضطراری که دولت می‌تواند مسئول آن باشد.

این رویکرد می‌تواند در آینده به سمت ذخیره‌سازی مبتنی بر ریسک و نیاز واقعی حرکت کند؛ یعنی به جای یک هدف ثابت، شرایط آب‌وهوایی، مصرف، قابلیت واردات و وضعیت بازار نیز در تعیین سطح مطلوب ذخایر لحاظ شود.

ارزیابی اجرایی

مسئله اصلی برای اروپا دیگر صرفاً این نیست که «چه مقدار گاز در مخازن وجود دارد»، بلکه این است که در زمان بحران، چه مقدار گاز با چه سرعتی و از چه مسیرهایی قابل دسترس خواهد بود.

در نتیجه، سیاست آینده ذخیره‌سازی گاز اروپا احتمالاً باید میان سه هدف تعادل برقرار کند: امنیت عرضه، هزینه اقتصادی و کارایی بازار.

جمع‌بندی:
اروپا با یک چالش دوگانه روبه‌روست: ذخیره‌سازی گاز برای امنیت عرضه ضروری است، اما الزام دولت‌ها به خرید گاز در شرایط قیمت بالا هزینه سنگینی ایجاد می‌کند. هلند اکنون خواهان انتقال بخش عمده مسئولیت ذخیره‌سازی فصلی به فعالان بازار و محدود کردن نقش دولت به ذخایر راهبردی و شرایط اضطراری است. تجربه آلمان نیز نشان می‌دهد اروپا به سمت استفاده بیشتر از مشوق‌های بازار، ذخایر راهبردی و مدیریت مبتنی بر ریسک حرکت می‌کند؛ رویکردی که می‌تواند مبنای بازنگری سیاست ذخیره‌سازی گاز اتحادیه اروپا قرار گیرد.