محمدحسین لطفالهی:کوبا این روزها سرمایی را تجربه میکند که در تاریخ معاصرش بیسابقه است. یک جبهه هوای قطبی، دمای هوا را در بخشهایی از این جزیره گرمسیری به زیر صفر رسانده است. اما آنچه لرزه بر پیکر مردم و اقتصاد کوبا انداخته، نه یخبندان جوی، بلکه طوفان سیاسی سهمگینی است که از جانب شمال میوزد. محاصره نفتی ایالات متحده چنان حلقه محاصره را بر این کشور تنگ کرده که کارشناسان اکنون آشکارا از احتمال «فروپاشی کامل» سخن میگویند.
پس از تحولات دراماتیک ماه گذشته در کاراکاس و اقدام نظامی ایالات متحده علیه نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، کوبا اصلیترین متحد و شریان حیاتی انرژی خود را از دست داد. اکنون دونالد ترامپ با اعلام کوبا بهعنوان یک «تهدید غیرعادی و فوقالعاده» برای امنیت ملی آمریکا، راهبرد فشار حداکثری را به سطحی بیسابقه ارتقا داده است: هر کشوری که به کوبا نفت برساند، با تعرفههای سنگین آمریکا نقرهداغ خواهد شد.
زندگی در سایه خاموشی و وحشت
دویچه وله نوشته است: در خیابانهای هاوانا، هراس و عدمقطعیت موج میزند. «آلیدا»، زنی که یک اقامتگاه بومگردی را اداره میکند، با چهرهای درهمکشیده به «دویچه وله» میگوید: «ترامپ دیوانه است؛ او میخواهد هوایی را که تنفس میکنیم هم از ما بگیرد.» اما خشم او تنها متوجه رئیسجمهور آمریکا نیست؛ «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه کوباییتبار دولت ترامپ که معمار اصلی سیاست «تغییر رژیم» محسوب میشود، در چشم مردم کوبا حتی از ترامپ هم خطرناکتر جلوه میکند.
واقعیت روزمره در کوبا در حال تبدیل شدن به یک کابوس لجستیکی است. بنزین نایاب شده و تنها با ارز خارجی و پس از ساعتها انتظار در صفهای طولانی قابل دسترسی است. «رامون»، راننده تاکسی ۶۰ سالهای که معیشتش به گردشگری وابسته است، میگوید: «ترامپ دارد به ما مردم ساده آسیب میزند، نه به دولت.»
خاموشیها (Blackouts) که پیشتر محدود بودند، اکنون به قلب پایتخت رسیدهاند و گاه تا ۱۵ ساعت در روز به طول میانجامند. برت هافمن، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات آمریکای لاتین GIGA در آلمان، وضعیت کنونی را «عادیسازی بحران» توصیف میکند. او میگوید: «ظاهراً خودروها حرکت میکنند و زندگی جریان دارد، اما این آرامشی فریبنده است. کشور هیچ چشماندازی برای دریافت نفت در آینده نزدیک ندارد و این وحشتناک است.»
۱۵ روز تا پایان ذخایر
آمارها تصویری هولناک از وضعیت انرژی کوبا ترسیم میکنند. نیاز روزانه کوبا حدود ۱۰۰ هزار بشکه نفت خام است. تولید داخلی این کشور تنها حدود ۴۰ درصد از نیاز انرژی را پوشش میدهد که آن هم از نوع «نفت سنگین» است و صرفاً برای خوراک نیروگاههای حرارتی فرسوده و حادثهخیزِ طراحیشده توسط شوروی سابق مناسب است، نه برای حملونقل یا کشاورزی.
تا پیش از ژانویه امسال، ونزوئلا بین یکسوم تا یکچهارم نیاز وارداتی کوبا را تأمین میکرد. مکزیک نیز روزانه بین ۶ تا ۱۲ هزار بشکه نفت به این جزیره صادر میکرد. اما از سوم ژانویه و سقوط مادورو، شیر نفت ونزوئلا کاملاً بسته شد. مکزیک نیز تحت فشار سنگین واشنگتن ناچار به عقبنشینی شد.
تلاشهای مذبوحانه کوبا برای خرید نفت از بازار آزاد نیز با سد آمریکا برخورد کرده است. یک نفتکش که در ژانویه با «قیمتهای نقدی» خریداری شده و از توگو بارگیری کرده بود، در میانه اقیانوس تغییر مسیر داد و به سمت جمهوری دومینیکن رفت. هافمن معتقد است این تغییر مسیر قطعاً ناشی از فشار آمریکا بوده است: «حتی اگر کوبا بتواند نفت بخرد، آن نفت به مقصد نخواهد رسید. آمریکا سرمایهگذاری سنگینی کرده تا مانع رسیدن محمولهها از الجزایر، آنگولا یا چین شود.»
روزنامه «فایننشال تایمز» اخیراً پیشبینی کرده است که ذخایر استراتژیک کوبا ممکن است تنها برای ۱۵ تا ۲۰ روز دیگر دوام بیاورد.
گزینههای محدود
میگل دیاز-کانل، رئیسجمهور کوبا، اگرچه اقدامات آمریکا را «فاشیستی و نسلکشی» خوانده، اما در چرخشی آشکار اعلام کرده که حاضر است «بدون پیششرط» با آمریکا مذاکره کند. معاون وزیر خارجه کوبا نیز تأیید کرده که پیامهایی ردوبدل شده، اما مذاکرات رسمی در کار نیست. تحلیلگران بر این باورند که واشنگتن به دنبال تسلیم کامل هاواناست. مارکو روبیو در جلسه استماع سنا صراحتاً اعلام کرد که «دوست دارد شاهد تغییر رژیم در کوبا باشد». کوبا برای آمریکا ارزشی نمادین در مخالفت با «دکترین مونرو» دارد و به نظر میرسد کاخ سفید معتقد است زمان تسویهحساب نهایی فرا رسیده است.
در این میان، مکزیک پیشنهاد میانجیگری داده است، اما با توجه به بازنگری قریبالوقوع توافق تجاری USMCA در تابستان آینده، کلودیا شینباوم اهرم فشار چندانی در برابر ترامپ ندارد.
کارت آخر: روسیه
تنها روزنه امید باقیمانده برای هاوانا، مسکو است. «ویکتور کورونلی»، سفیر روسیه در کوبا، در مصاحبهای با خبرگزاری «ریا نووستی» اعلام کرده که مسکو به ارسال نفت ادامه خواهد داد. اما با توجه به محاصره دریایی و فشارهای آمریکا بر خطوط کشتیرانی، مشخص نیست که آیا روسیه توان لجستیکی و اراده سیاسی لازم برای شکستن این محاصره را دارد یا خیر.
اگر ذخایر سوخت به پایان برسد، فاجعهای انسانی در راه است. هافمن هشدار میدهد: «بدون سوخت، مواد غذایی از مزارع به شهرها نمیرسند و مردم گرسنگی خواهند کشید. اکسیژن پزشکی به بیمارستانها نمیرسد و بیماران جان خواهند سپرد.»
زمستان ۲۰۲۶ برای کوبا، نه فقط سردترین، که شاید تاریکترین زمستان تاریخ این کشور باشد.
دیدگاهها و نظرات خود را بنویسید
اخبار مرتبط
حدود 12 ساعت قبل
حدود 12 ساعت قبل
حدود 14 ساعت قبل
حدود 14 ساعت قبل
حدود 18 ساعت قبل
ویدئو مرتبط
